Nieuws en media Dossiers Citizen Science

Waarom Citizen Science?

Medisch onderzoekers maken vaak gebruik van de inzet van gezonde vrijwilligers voor hun onderzoek. Bij Citizen Science gaat dit nog een stap verder. Vrijwilligers doen zelf onderzoek, verzamelen hun eigen gegevens, of doen mee aan onderzoek op onverwachte plaatsen, zoals festivals en evenementen.

lees meer

Waarom Citizen Science?

Medisch onderzoekers maken veelvuldig gebruik van de inzet van gezonde vrijwilligers voor het doen van onderzoek. Bij Citizen Science gaat dit nog een stap verder. Vrijwilligers doen zelf onderzoek, verzamelen gegevens over zichzelf, of doen mee aan onderzoek op onverwachte plaatsen, zoals festivals en evenementen.

Onderzoekers van het Radboudumc doen in toenemende mate aan Citizen Science. Voor veel van hen is het een manier om meer bekendheid over het onderzoek te krijgen en mensen bij het onderwerp te betrekken. Ook kunnen onderzoekers op festivals doelgroepen bereiken die zij niet zo makkelijk naar het ziekenhuis krijgen voor onderzoek. Daarnaast geeft publieksonderzoek via internet mogelijkheden om zeer grote groepen proefpersonen te vinden.

Lowlands

 De afgelopen jaren hebben onderzoekers van het Radboudumc meegedaan aan Lowlands Science. Hier kunnen festivalbezoekers meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Onderzoeker Anne Jansen vindt het een erg nuttige omgeving om onderzoek te doen: “We kunnen in drie dagen ontzettend veel mensen laten meedoen aan het onderzoek, normaal gesproken zou je een half jaar bezig zijn om zoveel proefpersonen te verzamelen.” Onderzoeker Linda de Voogd van het Donders Instituut ziet ook voordelen: “We onderzoeken mensen hier in een natuurlijke situatie, dat is echter dan in een lab.”


Lowlands

Onderzoekers van het Radboudumc hebben de laatste jaren onder andere onderzoek gedaan op Lowlands.

  • De cijfers liegen er niet om: ruim driehonderd keer per week is er iemand in Nederland die een plotselinge hartstilstand krijgt.

    lees meer


    Lowlands saves lives

    Wie red jij? De kans dat je het meemaakt is enorm, want de cijfers liegen er niet om: ruim driehonderd keer per week is er iemand in Nederland die een plotselinge hartstilstand krijgt. De overlevingskans is slechts twintig procent, wat met maar liefst de helft stijgt als er snel en goed gereanimeerd wordt. Iedereen kan leren reanimeren, maar wat is de beste manier om dit te doen? In dit onderzoek leren deelnemers reanimeren en wordt gekeken welke manier van opleiden het meest effectief is. Twee soorten reanimatietraining worden vergeleken: een training met een virtual reality (VR) reanimatie-app en een reguliere training met een instructeur. Een absolute must do voor iedereen op Lowlands, want als jij het ziet gebeuren, kun je er maar beter klaar voor zijn.
     

  • Wat heb jij in je broek?

    Elk jaar worden in Nederland kinderen geboren met een variatie van het geslachtsdeel, waardoor de penis of vulva er wat anders uitziet. Een kromme, korte penis bijvoorbeeld, of een vergrote clitoris. Deze kinderen worden meestal geopereerd om hun geslachtsdeel te ‘normaliseren’. Dit wordt vooral gedaan uit zorgen voor het toekomstige welzijn van het kind, maar de vraag is of dit echt noodzakelijk is. Sommige volwassenen die als kind geopereerd zijn, zijn niet tevreden over de keuze die voor hen op jonge kinderleeftijd is gemaakt. Bovendien is er is toenemende kritiek van mensenrechtenorganisaties over het uitvoeren van dit soort geslachtscorrigerende operaties bij kinderen, omdat kinderen zelf nog niet kunnen meebeslissen. Ook volwassenen verzoeken steeds vaker om cosmetische ingrepen aan hun genitaal en ook die operaties roepen maatschappelijk discussies op.

    Onderzoek toont aan dat hoe tevreden je bent met je uiterlijk vooral wordt beïnvloed door hoe mooi je je voelt in plaats van hoe je er feitelijk uitziet. Geldt dit ook voor iemands tevredenheid over zijn of haar geslachtsdeel? In een anonieme vragenlijst krijgen Lowlandsbezoekers plaatjes van geslachtsdelen te zien, en beantwoorden zij vragen over uiterlijk, tevredenheid en functie van hun geslachtsdeel en dat van hun eventuele sekspartner. Door de relatie tussen tevredenheid over het geslachtsdeel en het uiterlijk en functioneren in een doorsnee van de bevolking te onderzoeken, hoopt het DSD-team (Differences in Sex Development) van het Radboudumc in Nijmegen ouders, kinderen, en jongeren beter te kunnen informeren over hoe mensen in het algemeen tegen hun geslachtsdeel aankijken. Dit kan vervolgens helpen in de besluitvorming om kinderen of jongeren met een variatie van hun geslachtsdeel al dan niet te opereren.


  • Vaker ziek in de winter

    In 2017 deden onderzoekers van de afdeling Interne Geneeskunde onderzoek naar de griepgolf. Hiervoor vroegen ze aan festivalbezoekers om vier minuten in een zwembad van 16 graden te gaan liggen. Onderzoeker Anne Jansen: “Mensen lijken meer vatbaar voor het griepvirus in de winter, maar hoe komt dat? Door mensen bloot te stellen aan kou willen we dit onderzoeken. Voor- en nadat mensen in bad gaan nemen we bloed af. We kijken dan hoe de afweerreactie van de witte bloedcellen verandert door het verfrissende bad. Als de afweerreactie slechter is, zou dat kunnen verklaren waarom mensen in de winter sneller griep krijgen.” Een onverwacht resultaat van dit onderzoek was een ontdekking over muziekvoorkeuren van de 200 deelnemers. Onderzoeker Rob ter Horst verdeelde het festivalpubliek in 7 groepen op basis van hun muzieksmaal. Zo ontdekte hij onder andere dat de voorkeur voor heavy metal samenhing met iemands leeftijd.

  • Lowlands got Talent

    Onderzoekers van het Donders Instituut keken in 2017 naar de invloed van stress op iemands functioneren. Ze vroegen festivalbezoekers op te treden in een klein theater dat speciaal voor deze gelegenheid op Lowlands Science was gebouwd. Als zanger, muzikant, spreker, stand-up comedian, noem maar op. Onderzoeker Floris Klumpers: “We willen kijken wat zo’n optreden doet met iemands hartslag en bloeddruk. Ook meten we stress door te kijken naar het stresshormoon cortisol. Daarnaast kijken we hoe ze na het optreden functioneren op een aantal taken.” Niet alle festivalbezoekers waren nuchter, maar dat maakt Klumpers niet uit. “Het is juist interessant om het effect hiervan ook te meten, zo kunnen we meten of alcoholgebruik stressverlagend werkt.”

  • Meer of minder pijn met Muse?

    Is pijn altijd hetzelfde? Onderzoekers van de afdeling Anesthesiologie, Pijn en Palliatieve zorg van het Radboudumc deden in 2016 onderzoek naar de invloed van muziek op pijn. Deelnemers kregen elektrische schokjes en druk op hun onderarm te verduren terwijl ze luisterden naar hun favoriete muziek, of juist naar muziek waar ze een hekel aan hebben. Onderzoekers Hans Timmerman en Monique Steegers: "We lossen pijn in Nederland veelal op met medicatie, maar dat kan de nodige bijwerkingen hebben. Muziek heeft dat niet en mensen kunnen zelf kiezen wat en wanneer ze luisteren."

  • Old’s Cool

    Weinig mensen willen in de ouderenzorg werken. Miriam Reelick en Franka Bakker van de afdeling Geriatrie zochten in 2015 uit waarom dat zo is. Reelick: “We hebben mensen nodig in de toekomst die in de zorg werken. Hier hopen we begrip voor ouderen te kweken en met een vragenlijst te achterhalen hoe jongeren over ouderen denken.” Dit deden ze door de deelnemers een bril op te zetten waardoor ze minder zien, handschoenen te geven die het gevoel van parkinson simuleren en gewichten aan armen en benen te hangen die stijfheid van de gewrichten laten voelen. Zo wilden de onderzoekers bewustzijn en begrip kweken voor de beperkingen van ouderen. Bakker: “Daarnaast gebruiken we het pak als middel om het beeld dat jongeren van ouderen hebben te onderzoeken. We willen graag weten hoe ze denken over veroudering bij hen zelf; zien ze zich bijvoorbeeld over dertig jaar nog steeds op Lowlands staan?”

  • Psychosociale problemen bij jongeren met kanker

    “Wij denken dat Adolescents & Young Adults (AYA’s) met kanker meer psychische en sociale problemen hebben dan vergelijkbare jongeren zonder kanker,” zegt Olga Husson van de afdeling Medische Oncologie. Om dat te bewijzen hadden Husson en collega’s gegevens van een lichamelijk gezonde normpopulatie nodig ter vergelijking, en die vonden ze in 2015 op Lowlands. “We laten bezoekers anoniem dezelfde vragenlijsten invullen als hun leeftijdsgenoten met kanker al eerder deden. De vragen gaan over vriendschappen, gevoelens, het gebruik van drank en drugs, liefde en intimiteit.” Met de resultaten van haar onderzoek hoopt Husson bewijs te leveren voor de noodzakelijkheid van AYA-poli’s in Nederland, waar jongeren terechtkunnen met allerlei vragen over de invloed van kanker op alles van verzekeringen tot vruchtbaarheid. Daarnaast wilde Husson op Lowlands te ontdekken wélke problemen bij jongeren met kanker meer voorkomen.

Vierdaagse onderzoek

De jaarlijkse Vierdaagse in Nijmegen is een unieke gelegenheid om onderzoek te doen naar bewegen en gezonde leefstijl.

lees meer

Vierdaagse onderzoek

De jaarlijkse Vierdaagse in Nijmegen is een unieke gelegenheid om onderzoek te doen naar bewegen en gezonde leefstijl. Sinds 2011 werken de afdelingen Fysiologie en Health Evidence samen in een langlopend onderzoek naar gezondheidsverschillen tussen de Vierdaagselopers en een niet-wandelende controlegroep. Hiervoor krijgen de deelnemers jaarlijks het verzoek om online een vragenlijst in te vullen over hun gezondheid en leefstijl. Ook partners, (klein)kinderen, familieleden, vrienden, buren en kennissen die níet deelnemen aan de Vierdaagse, krijgen de vraag of zij deze online enquête willen invullen. Zo onderzoeken wetenschappers de invloed van een actieve leefstijl op gezondheid, kwaliteit van leven, progressie van ziekten en ziektebeleving, waarbij zij de wandelaars vergelijken met de controlegroep.

Hoogleraar Inspanningsfysiologie Maria Hopman vertelt: ‘We hebben verschillende onderzoekslijnen. Naast ons langlopende onderzoek naar gezondheidsverschillen tussen deelnemers en controles, doen we elk jaar een ander onderzoek onder de wandelaars. In 2016 stond de oudere wandelaar centraal waarbij we de invloed van langdurig wandelen op het lichaam van de oudere wandelaars in kaart hebben gebracht. In 2017 onderzochten we of extra eiwitinname via een zuiveldrankje de spierkracht, spiermassa en het fysiek functioneren van oudere lopers kan verbeteren en spierafbraak kan tegengaan.’ De resultaten worden elk jaar in een rapport gepubliceerd.

Naast de Nijmeegse Vierdaagse, doet de afdeling Fysiologie ook onderzoek bij andere grote sportevenementen zoals de Zevenheuvelenloop en bij Marathons. Maria Hopman vervolgt: ‘Op deze manier hopen we potentiële gezondheidsproblemen van deze sporters beter te begrijpen om uiteindelijk hen en ook de organisatie beter te kunnen adviseren.’

Groot Nationaal Onderzoek naar Pijn

Het Groot Nationaal Onderzoek van 2017 richtte zich daarom op de pijngevoeligheid van de Nederlanders.

Lees meer

Groot Nationaal Onderzoek naar Pijn

Ieder mens heeft een andere pijngrens en de gevoeligheid voor pijn lijkt ook beïnvloedbaar te zijn. Als we snappen hoe we pijngevoeligheid kunnen beïnvloeden, kunnen we hiermee patiënten helpen. Het Groot Nationaal Onderzoek van 2017 richtte zich daarom op de pijngevoeligheid van de Nederlanders. Het Groot Nationaal Onderzoek was een initiatief van De Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en het televisieprogramma De Kennis Van Nu.

Aan de hand van een vragenlijst werd in het Groot Nationaal Onderzoek onderzocht hoe pijngevoelig Nederland is. Anesthesioloog en pijnarts Monique Steegers zegt hierover: ‘Omdat mensen de vragenlijst thuis kunnen invullen, meten we hoe mensen hun pijn ook echt in het dagelijks leven ervaren, en worden zij dus niet beïnvloed door een kunstmatige situatie in een ziekenhuis.’

Uit het Groot Nationaal Onderzoek naar pijn is gebleken dat de gevoeligheid voor pijn tussen mannen en vrouwen verschilt. Dit is voor onderzoekers Esmeralda Blaney Davidson en Monique Steegers een nieuw aanknopingspunt voor verder onderzoek naar het mechanisme achter pijn.

Esmeralda Blaney Davidson: ‘Als bij de man het mechanisme van pijn anders is dan bij de vrouw, dan moeten we gaan kijken naar deze verschillen. Dat kan een grote sleutel zijn tot verandering. Want als je snapt waarom de ene persoon wel pijn krijgt en de andere niet, dan kan je hier ook nieuwe behandelingen op aan laten sluiten. Daar gaan wij aankomende jaren onderzoek naar doen.’
 

InScience en NEMO

Hoe ziet jouw been er van binnen uit?

Lees meer

InScience en NEMO

Onderzoekers van de afdeling Radiologie deden in de zomer van 2018 onderzoek met vrijwilligers in NEMO, Amsterdam. Ze testten hier een scanrobot. Vrijwilligers konden hiermee zelf een 3D-scan maken van hun beenspieren. Met deze gegevens konden de onderzoekers de 3D-scantechniek verder beteren. Uiteindelijk moet de 3D-scanner in het ziekenhuis gebruikt kunnen worden voor de diagnostiek van spieraandoeningen. De beenscanner was eind 2017 ook op het InScience festival in Nijmegen, een filmfestival over wetenschap.

Contact

Voor vragen over 'Wetenschap uitgelicht' neemt u contact op met een van de persvoorlichters. Bij geen gehoor kunt u bellen naar 024-3618910 persvoorlichters