11 juni 2018

Beschadigingen in de kleinste bloedvaten van de hersenen kunnen effecten hebben die overal in het brein merkbaar zijn, stellen onderzoekers van het Radboudumc. Daarom moet de kleine bloedvatziekte (small vessel disease - SVD) in de hersenen niet langer als een lokaal, maar als een globaal hersenprobleem worden benaderd. Die benadering heeft consequenties voor onderzoek, diagnostiek en behandeling.

Met de toename van de gemiddelde leeftijd van de bevolking stijgt de kans op ziekten op latere leeftijd, zoals dementie. Wereldwijd lijden momenteel veertig miljoen mensen aan deze ziekte. Opmerkelijk: problemen in de kleinste hersenvaten vormen de belangrijkste oorzaak van dementie.
 
Geen onschuldig verschijnsel
Lang werd gedacht dat microbloedingen en andere minieme beschadigingen onschuldige verschijnselen waren. Inmiddels is duidelijk dat ze de belangrijkste vasculaire oorzaak van dementie zijn en daarnaast verantwoordelijk zijn voor ongeveer een vijfde van alle herseninfarcten. Bovendien wordt Small Vessel Disease (SVD), zoals de aandoening ook wordt genoemd, vaak in verband gebracht met loopproblemen en het uiteindelijk leiden tot parkinsonisme.
 
Nieuw kader
In Nature Reviews Neurology presenteren Nijmeegse onderzoekers onder leiding van neuroloog Frank Erik de Leeuw een nieuw kader om de vaak sterk uiteenlopende verschijnselen van SVD te beschrijven. De Leeuw: “Vanaf zestig jaar of ouder heeft vrijwel iedereen in meer of mindere mate SVD. Sommigen hebben daar geen last van; bij anderen leidt het tot dementie of parkinsonisme, met uiteindelijk een opname in een verpleeghuis. Omdat de beschadiging van de kleinste hersenvaten overal in de hersenen kan optreden, kun je ook heel uiteenlopende symptomen verwachten.”
 
Vaten en zenuwen
De microbloedingen en andere minimale beschadigingen aan de bloedvaten kunnen leiden tot beschadigingen van omliggende zenuwen. De Leeuw: “Die effecten zijn meestal beter in beeld te brengen dan de bloedvatschade. Op die manier zijn de locaties van de aandoening in beeld te brengen, wat we weer kunnen linken aan de symptomen. Zo ligt het voor de hand dat beschadigingen in de motorische schors de loopproblemen bij de betreffende patiënt veroorzaken.”
 
Lokale oorzaak, globale verschijnselen
Dit overzichtsartikel plaatst het onderzoek naar SVD in een geheel nieuw perspectief. Nieuwe beeldvormende onderzoeken tonen namelijk aan plaatselijke manifestaties van SVD hun effect door de gehele hersenen kunnen hebben; waardoor vaak hele uiteenlopende ziekteverschijnselen ontstaan. De Leeuw: “SVD’s veroorzaken namelijk niet alleen structurele schade, maar ook functionele problemen. De locatie waar de schade ontstaat kan, afhankelijk van de rol in het functionele netwerk, óók op andere locaties tot uitval – en dus tot andere ziekteverschijnselen leiden. Met andere woorden; dat lokale beschadigingen door SVD’s leiden tot globale hersenproblemen.”
 
Perspectief
Het uitgangspunt om SVD niet lokaal te benaderen, maar als een algemeen probleem dat overal in het brein merkbaar kan zijn, is niet helemaal nieuw. Het sluit aan bij de manier waarop ook tegen enkele andere neurologische ziektes, zoals multiple sclerose, wordt aangekeken. De Leeuw: “De verandering van perspectief verandert de manier waarop je onderzoek doet, diagnoses stelt en therapieën ontwikkelt. Voornaamste vraag is natuurlijk of we met dit nieuwe kader de ziekte beter kunnen karakteriseren. Hoe beter we de ziekte kennen, hoe beter we de patiënt kunnen helpen.”
­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­-
Publicatie in Nature Reviews Neurology: Cerebral small vessel disease: from a focal to a global perspective - Annemieke ter Telgte, Esther M. C. van Leijsen, Kim Wiegertjes, Catharina J. M. Klijn, Anil M. Tuladhar & Frank-Erik de Leeuw
www.nature.com/articles/s41582-018-0014-y
 

Meer informatie


Pieter Lomans

persvoorlichter

06 3197 0558

Meer nieuws


Baas over je blaas Online training helpt vrouwen met urineverlies

9 augustus 2018

Het Radboudumc is een groot onderzoeksproject gestart naar urineverlies bij vrouwen. Lotte Firet, huisarts in opleiding en onderzoeker, hoopt met een online training vrouwen te kunnen helpen. Wij stelden haar vijf vragen over het onderzoek.

lees meer

Radboudumc Amalia kinderziekenhuis behaalt als eerste umc Baby Friendly certificaat

8 augustus 2018

Vera van Haaren, lactatiekundige: "De erkenning door het Baby Friendly Certificaat bevestigt dat wij werken op basis van vastgestelde kwaliteitseisen en dat we ouders optimaal informeren over de mogelijkheden en de keuzes die zij hebben rondom de zorg voor hun kind."

lees meer

Laat je testen op HPV en geef gehoor aan de oproep voor een uitstrijkje

6 augustus 2018

Vandaag was er in het nieuws dat steeds minder vrouwen gehoor geven aan de oproep om een uitstrijkje te laten maken. Een zorgelijke ontwikkeling vindt Remko Bosgraaf, gynaecoloog in opleiding en arts-onderzoeker bij het Radboudumc.

lees meer

Gatsby Foundation schenkt Radboudumc 10 miljoen euro om parkinsonzorg te verbeteren Engelse stichting ondersteunt radicale zorginnovatie in Nederland

3 augustus 2018

Het Expertisecentrum voor Parkinson en Bewegingsstoornissen van het Radboudumc ontvangt 10 miljoen euro van de Gatsby Foundation waarmee ze samen met de Universiteit van Bristol (Engeland) een nieuw zorgmodel implementeren waarin de wensen en zorgbehoeften van mensen met Parkinson centraal staan.

lees meer

Radboudumc en CWZ wisselen beelden digitaal uit

23 juli 2018

Wanneer elke minuut telt voor de patiënt, wil je als arts medische beelden direct kunnen raadplegen, ook als die in een ander ziekenhuis zijn gemaakt. Sinds deze maand is het voor het Radboudumc en CWZ mogelijk om beelden digitaal uit te wisselen via het zogeheten XDS-netwerk.

lees meer

Kind met ernstige astma poliklinisch behandelen

18 juli 2018

Een kind thuis leren omgaan met zijn of haar chronische astma, zonder dat het langdurig opgenomen hoeft te worden. Een voor Nederland nieuwe manier van astmazorg die het Radboudumc vanaf locatie Dekkerswald sinds 2017 aanbiedt.

lees meer
  • Snel naar