Nieuws Uniek eiwit vormt zwakke plek malariaparasiet

18 april 2018

De malariaparasiet is voor het besmetten van nieuwe muggen sterk afhankelijk van een uniek eiwit. Dit eiwit kan een nieuw doel vormen voor de ontwikkeling van een geneesmiddel. Dat ontdekten onderzoekers van het Radboudumc en collega’s van Humboldt University in Berlijn. De resultaten verschenen 18 april in Cell Reports.

Elke dag overlijden er meer dan 1.000 mensen aan malaria. De ziekte wordt veroorzaakt door een eencellige parasiet, die wordt overgedragen door een mug. Malariabestrijding richt zich op de inzet van goede diagnostiek, klamboes, insecticiden en geneesmiddelen. Daarnaast wordt er, onder andere in het Radboudumc, hard gewerkt aan de ontwikkeling van een vaccin. Door effectief beleid is het aantal malariadoden in de afgelopen tien jaar bijna gehalveerd, maar verdere daling stagneert. Een van de redenen hiervoor is dat de malariaparasiet resistentie heeft ontwikkeld tegen alle bekende geneesmiddelen. Taco Kooij van het Radboudumc ontdekte een eiwit in het mitochondrion van de malariaparasiet dat het doel kan vormen voor een nieuw geneesmiddel.
 
Energiefabriekjes
Vrijwel alle lichaamscellen bevatten mitochondriën, kleine energiefabriekjes die ervoor zorgen dat de cel zijn werk kan doen. Ook de eencellige malariaparasiet heeft een mitochondrion dat essentieel is voor de overleving van de parasiet. Alle mitochondriën bevatten vele eiwitten, waaronder zogenaamde prohibitin-eiwitten. Malariaonderzoeker Kooij ontdekte met Duitse collega’s dat de malariaparasiet naast de algemene prohibitin-eiwitten die ook in onze eigen cellen zitten, een bijzonder prohibitin bevat dat alleen in de malariaparasiet en gerelateerde microben voorkomt.
 
Dit eiwit blijkt van essentieel belang voor de overleving van de parasiet. Kooij: “Wanneer we het eiwit uitschakelden in de parasiet, zagen we dat deze niet meer in staat was om nieuwe muggen te infecteren. De eiwitloze parasiet kreeg het al moeilijk tijdens de lever- en bloedstadia, maar de genadeklap volgde wanneer hij een volgende mug probeerde te infecteren. Dat lukte niet. Er vond wel bevruchting tussen mannelijke en vrouwelijke parasieten in de muggenmaag plaats (zie malariacyclus), maar kort daarna deze nieuwe generatie zonder de mug te infecteren.”
 
Spanning in de cel
Veel functies van de mitochondriën hangen af van de elektrische spanning die over het celmembraan staat. Deze membraanpotentiaal ontstaat door een verschil in concentratie van positief en negatief geladen moleculen binnen en buiten de cel. “Het unieke parasieteneiwit speelt een belangrijke rol in het in stand houden van de potentiaal. Hoe dat precies werkt willen we in toekomstig onderzoek uitvinden.” Een nieuw medicijn kan mogelijk het parasieteneiwit uitschakelen.  “Groot voordeel is dat mensen dit eiwit niet hebben en dus geen last kunnen hebben van die uitschakeling”,  zegt Kooij.
 
Malariacyclus
Nadat de mens door een besmette mug is geprikt, reist de malariaparasiet naar de lever waar hij zich vermeerdert. Vijf tot zeven dagen later barsten de levercellen open en nestelt de parasiet zich in de rode bloedcellen. Pas dan krijgt de besmette persoon klachten als koorts en griepachtige verschijnselen of erger. Een deel van de in het bloed circulerende parasieten ontwikkelt zich tot seksuele stadia die bloed zuigende muggen kunnen infecteren. In de muggenmaag vindt de bevruchting plaats. Eenmaal geïnfecteerd geven die muggen de parasiet verder door aan een ander persoon bij een volgend bloedmaal. Zo verspreidt de parasiet zich heel efficiënt in de populatie en kan één persoon die geïnfecteerd is met malaria, meer dan honderd anderen besmetten.
 
 

Meer informatie


Anne van Kessel

persvoorlichter

(024) 30 92373

Meer nieuws


Nijmeegse onderzoekers ontdekken nieuwe zenuwbaan in hersenen

17 oktober 2018

Onderzoekers van het Radboudumc hebben met diverse beeldvormende technieken een nieuwe zenuwbaan in de hersenen van mensen ontdekt. De vondst heeft mogelijk gevolgen voor de behandeling van onder andere aangezichtspijn.

lees meer

Radboudumc test noodstroom

15 oktober 2018

Op woensdag 17 oktober 2018 om 16.00 uur test het Radboudumc ziekenhuisbreed de noodstroom. Dit doen we om de veiligheid en continuïteit van de zorg te kunnen waarborgen tijdens een echte stroomstoring. De test duurt maximaal 45 minuten.

lees meer

Nauwelijks overlap tussen patiënten met schizofrenie Onderzoek op groepsniveau zegt weinig over de individuele patiënt

11 oktober 2018

Patiënten met de diagnose schizofrenie vertonen onderling grote verschillen. Onderzoekers van het Radboudumc toonden samen met collega’s uit Engeland en Noorwegen aan dat slechts een verwaarloosbaar aantal identieke eigenschappen in de hersenen voorkomt bij meer dan twee procent van de patiënten.

lees meer

Acht Radboudumc vrouwen in de Viva400

8 oktober 2018

Acht vrouwen binnen het Radboudumc zijn genomineerd in de jaarlijkse VIVA400-lijst. Stuk voor stuk ambitieuze, ondernemende vrouwen die afgelopen jaar het verschil wisten te maken.

lees meer

Grote subsidie voor ontwikkeling e-health hartrevalidatie Eurostar subsidie van 1,9 miljoen voor project CaRe

4 oktober 2018

Hoogleraar integratieve fysiologie Maria Hopman van het Radboudumc gaat samen met Deense en Zwitserse bedrijven een e-health programma opzetten voor hartrevalidatie. Zij krijgen hiervoor een Eurostar subsidie van 1,9 miljoen euro.

lees meer

Erfelijke aanleg voor overgewicht groter in dikmakende omgeving

3 oktober 2018

Kinderen worden niet automatisch te dik als ze daar een erfelijke aanleg voor hebben. Deze aanleg voor overgewicht komt sterker tot uiting in een omgeving die overgewicht in de hand werkt.

lees meer
  • Snel naar