Nieuws Apathie vroege voorspeller van dementie
15 december 2020

Apathie voorspelt sommige vormen van dementie al jaren voordat de eerste symptomen ontstaan. Dat schrijven Rogier Kievit van het Radboudumc en collega’s van de University of Cambridge in Alzheimer’s & Dementia. Met die kennis kan een potentiële behandeling al aanzienlijk vroeger worden gestart.

 

Fronto-temporale dementie is een belangrijke vorm van dementie bij mensen, en wordt vaak voor het eerst vastgesteld tussen de 45 en 65 jaar. Deze dementie verandert het gedrag, het taalgebruik en de persoonlijkheid van mensen. Kenmerkend zijn impulsief, sociaal ongepast en repeterend, dwangmatig gedrag. Ook apathie - een gebrek aan interesse, initiatief en motivatie - is een algemeen kenmerk van deze aandoening. Apathie vermindert het functioneren, de zelfstandigheid en de kwaliteit van leven en gaat vaak gepaard met een lagere levensverwachting.

 

Krimp

Hersenscans bij deze patiënten suggereren dat de oorzaak van deze aandoening samenhangt met het krimpen van specifieke hersendelen aan de voorkant van het brein. Rogier Kievit, hoogleraar Developmental Neuroscience bij het Radboudumc en het Donders Instituut: “Hoe sterker de krimp, hoe sterker de apathie. Apathie moet overigens vooral niet moet worden verward met depressie of gemakzucht. Het interessante in onze bevindingen is dat de apathie vaak al jaren eerder optreedt dan de overige symptomen van de ziekte. Dat biedt potentieel de mogelijkheid om de ziekte en de symptomen al veel vroeger te behandelen en af te remmen. Het illustreert hoe essentieel het is om deze processen in grote groepen mensen over tijd te kunnen volgen, zodat we een beter beeld hebben van het symptoomverloop en potentiële interventiedoelen."

 

In de familie

Fronto-temporale dementie heeft vaak een genetische oorzaak. Bij ongeveer een derde van de patiënten zit het ‘in de familie’. In het door Kievit, Maura Malpetti en James Rowe (University of Cambridge) geleide onderzoek werden zeshonderd mensen gedurende enkele jaren gevolgd, waarbij werd gekeken naar veranderingen in apathie, resultaten van geheugentesten en hersenscans. Driehonderd mensen (304) hadden de genvariant die de kans op de ziekte vergroot, maar waren nog gezond. De andere driehonderd (296) waren familieleden zonder die genvariant. Niemand had dementie. De meeste mensen wisten niet of ze wel of geen drager van het ziekmakende gen waren.

 

Duidelijke voorspeller

Maura Malpetti, eerste auteur van het artikel: “Mensen met de genetische mutatie die de kans op fronto-temporale dementie vergroot, waren apathischer dan hun familieleden en de ernst van de apathie nam bij hen ook sneller toe in de onderzoekperiode. We zagen de hersengebieden die betrokken zijn bij motivatie en initiatief al krimpen, jaren voordat de overige symptomen van dementie ontstaan. Apathie is een duidelijke voorspeller van de cognitieve achteruitgang, die ook steeds harder gaat naarmate de symptoomvorming dichterbij komt.”

 

Wake-up-call

Het onderzoek maakt duidelijk dat apathie een belangrijke, vroege voorspeller is van fronto-temporale dementie. Maar tegelijkertijd moet wel duidelijk zijn waar de apathie vandaan komt. Rowe: “Apathie kan diverse oorzaken hebben, zoals te weinig schildklierhormoon in het bloed of een depressie. Maar dit onderzoek is een wake-up-call. Het wijst uit dat het goed is om in de overwegingen ook de kans op dementie mee te nemen.” Kievit: “Zeker als bekend is dat er in de familie wel eens eerder een fronto-temporale dementie is voorgekomen. Goede, effectieve medicijnen tegen de aandoening hebben we nog niet, maar de periode om in te kunnen grijpen is door ons onderzoek nu aanzienlijk groter geworden.”

­­­­­­­­­­­­-

Publicatie in Alzheimer’s & Dementia: Apathy in pre-symptomatic genetic frontotemporal dementia predicts cognitive decline and is driven by structural brain changes - Maura Malpetti, P. Simon Jones, Kamen A. Tsvetanov, Timothy Rittman, ….., Rogier A. Kievit* and James B. Rowe*, on behalf of the Genetic FTD Initiative (GENFI) *gedeeld senior auteur

Meer informatie


Pieter Lomans

persvoorlichter

send an email

Meer nieuws


Nijmeegse onderzoekers ontwikkelen plug-and-play platform voor ChIP-seq Platform geeft aanzet voor epigenetische toepassingen in kliniek

7 mei 2021

Het team van moleculair bioloog Hendrik Marks en het Amerikaanse bedrijf Fluidigm hebben een nieuwe, geautomatiseerde techniek voor ChIP-seq ontwikkeld

lees meer

Fabio Jakobsen: ‘Nog even en ik kan weer vrijuit lachen’ Behandeling wielrenner in Radboudumc na pijnlijke valpartij bijna afgerond

7 mei 2021

Met afgrijzen zagen we 5 augustus 2020 op tv de valpartij van wielrenner Fabio Jakobsen in de massasprint tijdens de Ronde van Polen. Voor zijn leven werd gevreesd. Maar gelukkig kan hij het navertellen. Zijn behandeling is bijna afgerond in het Radboudumc.

lees meer

Malariavaccin moet rekening houden met immuunsysteem van ontvanger

6 mei 2021

Gecontroleerde menselijke malaria-infecties bij Afrikanen die al malaria hebben gehad en Europeanen zonder voorafgaande malaria-infecties, geven uiteenlopende reacties in het afweersysteem.

lees meer

Subsidies voor Radboudumc en universiteit in NWO Open Competitie

6 mei 2021

Vier onderzoeksprojecten van het Radboudumc de Radboud Universiteit krijgen een NWO Open competitie-subsidie van het NWO-domein Sociale en Geesteswetenschappen.

lees meer

Eerste patiënt met bloedstelpende pleister behandeld in Radboudumc GATT Technologies zet stap naar klinisch onderzoek

5 mei 2021

Bij een patiënt die recent in het Radboudumc aan de lever is geopereerd, werd een innovatieve bloedstelpende pleister (GATT-Patch) van het Nijmeegse bedrijf GATT Technologies gebruikt.

lees meer