Nieuws Apathie vroege voorspeller van dementie
15 december 2020

Apathie voorspelt sommige vormen van dementie al jaren voordat de eerste symptomen ontstaan. Dat schrijven Rogier Kievit van het Radboudumc en collega’s van de University of Cambridge in Alzheimer’s & Dementia. Met die kennis kan een potentiële behandeling al aanzienlijk vroeger worden gestart.

 

Fronto-temporale dementie is een belangrijke vorm van dementie bij mensen, en wordt vaak voor het eerst vastgesteld tussen de 45 en 65 jaar. Deze dementie verandert het gedrag, het taalgebruik en de persoonlijkheid van mensen. Kenmerkend zijn impulsief, sociaal ongepast en repeterend, dwangmatig gedrag. Ook apathie - een gebrek aan interesse, initiatief en motivatie - is een algemeen kenmerk van deze aandoening. Apathie vermindert het functioneren, de zelfstandigheid en de kwaliteit van leven en gaat vaak gepaard met een lagere levensverwachting.

 

Krimp

Hersenscans bij deze patiënten suggereren dat de oorzaak van deze aandoening samenhangt met het krimpen van specifieke hersendelen aan de voorkant van het brein. Rogier Kievit, hoogleraar Developmental Neuroscience bij het Radboudumc en het Donders Instituut: “Hoe sterker de krimp, hoe sterker de apathie. Apathie moet overigens vooral niet moet worden verward met depressie of gemakzucht. Het interessante in onze bevindingen is dat de apathie vaak al jaren eerder optreedt dan de overige symptomen van de ziekte. Dat biedt potentieel de mogelijkheid om de ziekte en de symptomen al veel vroeger te behandelen en af te remmen. Het illustreert hoe essentieel het is om deze processen in grote groepen mensen over tijd te kunnen volgen, zodat we een beter beeld hebben van het symptoomverloop en potentiële interventiedoelen."

 

In de familie

Fronto-temporale dementie heeft vaak een genetische oorzaak. Bij ongeveer een derde van de patiënten zit het ‘in de familie’. In het door Kievit, Maura Malpetti en James Rowe (University of Cambridge) geleide onderzoek werden zeshonderd mensen gedurende enkele jaren gevolgd, waarbij werd gekeken naar veranderingen in apathie, resultaten van geheugentesten en hersenscans. Driehonderd mensen (304) hadden de genvariant die de kans op de ziekte vergroot, maar waren nog gezond. De andere driehonderd (296) waren familieleden zonder die genvariant. Niemand had dementie. De meeste mensen wisten niet of ze wel of geen drager van het ziekmakende gen waren.

 

Duidelijke voorspeller

Maura Malpetti, eerste auteur van het artikel: “Mensen met de genetische mutatie die de kans op fronto-temporale dementie vergroot, waren apathischer dan hun familieleden en de ernst van de apathie nam bij hen ook sneller toe in de onderzoekperiode. We zagen de hersengebieden die betrokken zijn bij motivatie en initiatief al krimpen, jaren voordat de overige symptomen van dementie ontstaan. Apathie is een duidelijke voorspeller van de cognitieve achteruitgang, die ook steeds harder gaat naarmate de symptoomvorming dichterbij komt.”

 

Wake-up-call

Het onderzoek maakt duidelijk dat apathie een belangrijke, vroege voorspeller is van fronto-temporale dementie. Maar tegelijkertijd moet wel duidelijk zijn waar de apathie vandaan komt. Rowe: “Apathie kan diverse oorzaken hebben, zoals te weinig schildklierhormoon in het bloed of een depressie. Maar dit onderzoek is een wake-up-call. Het wijst uit dat het goed is om in de overwegingen ook de kans op dementie mee te nemen.” Kievit: “Zeker als bekend is dat er in de familie wel eens eerder een fronto-temporale dementie is voorgekomen. Goede, effectieve medicijnen tegen de aandoening hebben we nog niet, maar de periode om in te kunnen grijpen is door ons onderzoek nu aanzienlijk groter geworden.”

­­­­­­­­­­­­-

Publicatie in Alzheimer’s & Dementia: Apathy in pre-symptomatic genetic frontotemporal dementia predicts cognitive decline and is driven by structural brain changes - Maura Malpetti, P. Simon Jones, Kamen A. Tsvetanov, Timothy Rittman, ….., Rogier A. Kievit* and James B. Rowe*, on behalf of the Genetic FTD Initiative (GENFI) *gedeeld senior auteur

Meer informatie


Pieter Lomans

persvoorlichter

neem contact op

Meer nieuws


Kwetsbare Nijmegenaren door corona minder vaak fysiek bij de huisarts

22 januari 2021

De COVID-19-pandemie heeft in 2020 in Nijmegen en omstreken geleid tot een flinke afname van huisartsconsulten voor patiënten met chronische fysieke gezondheidsproblemen. Ook daalde het aantal fysieke consults voor patiënten met mentale klachten, hoewel de vraag daarnaar gelijk bleef.

lees meer

Nieuwste 3D technologie toegepast bij vaardigheidstraining Radboudumc Health Academy

22 januari 2021

Verpleegkundigen oefenen na de training thuis of op de afdeling met 3D anatomische modellen, zodat ze zich sneller vertrouwd voelen om de zorg in de praktijk toe te passen.

lees meer

Rob Aarnoutse benoemd tot hoogleraar aan het Radboudumc

22 januari 2021

Ziekenhuisapotheker en klinisch farmacoloog Rob Aarnoutse is benoemd tot hoogleraar 'Translationele farmacologie van antimicrobiële middelen, in het bijzonder geneesmiddelen bij tuberculose'.

lees meer

Bestralings-boost verlaagt kans op terugkeer prostaatkanker

21 januari 2021

Een extra dosis straling precies op de tumor verbetert de vooruitzichten van mannen met niet-uitgezaaide prostaatkanker, zonder extra bijwerkingen. De kans dat de ziekte binnen vijf jaar terugkomt, is voor hen minder groot dan voor mannen die de ‘boost’ niet krijgen.

lees meer