Nieuws Nieuwe richtlijn opsporing prostaatkanker
29 januari 2020

Vandaag is de “Module diagnostische prostaat MRI voor de NVU-richtlijn Prostaatcarcinoom” ingegaan. Deze vernieuwde richtlijn stelt dat voortaan een MRI-scan gemaakt dient te worden als sprake is van verhoogde waarden bij een PSA-bloedtest en er een indicatie is voor een prostaat biopsie. Tot nu toe werd er in dit geval standaard weefsel afgenomen, een pijnlijke ingreep, die leidt tot complicaties en overbehandeling. De komst van deze module, die bovendien kan leiden tot een flinke verlaging van de zorgkosten, is mede te danken aan prof. dr. Jelle Barentsz, radioloog in het Radboudumc en dr. Ivo Schoots, radioloog in het Erasmus MC.

Dr. Inge van Oort, uroloog in het Radboudumc: “Dit betekent voor urologen dat we patiënten sneller duidelijkheid kunnen geven. Bovendien is het voordeel dat een eventueel biopt na een MRI preciezer is. Dit verkleint de kans op misprikken en complicaties.”

Prostaatkanker is na longkanker de meest voorkomende kankersoort bij de man. Jaarlijks komen er in Nederland ongeveer 10.000 nieuwe patiënten bij, waarvan er 2500 overlijden. Bij mannen met een verdenking op prostaatkanker, bijvoorbeeld door een verhoogd PSA, moet vanaf nu een prostaat-MRI gemaakt worden. Deze richtlijn vervangt de huidige methode waar een prostaatbiopt (met twaalf weefselprikken) volgt op een verhoogde PSA-waarde. Bij een scan waaruit geen afwijkingen blijken, kan de patiënt nu gerustgesteld naar huis, zonder prikken. Bij een afwijkende scan kan er een gericht biopt worden gedaan: niet met twaalf maar met drie naalden. Bij een afwijkende MRI moeten alsnog weefselprikken worden afgenomen, maar kan veel gerichter geprikt worden. De nieuwe richtlijn-module adviseert zekerheidshalve nog standaardbiopten naast de gerichte biopten te handhaven. In (top)-expertise centra worden, op basis van interne controle van de nauwkeurigheid van de MR-gerichte biopten, de standaardbiopten achterwege gelaten.

Lagere zorgkosten en minder complicaties en overbehandeling

Jaarlijks zijn er 40.000 mannen met een verhoogd PSA. Hiervan krijgen er met de oude methode 25.000 een biopt dat achteraf niet nodig blijkt te zijn. Daarvan krijgen zo’n 1200 mannen complicaties, zoals bloedingen en ontsteking. Bovendien worden ook regelmatig niet agressieve kankersoorten ontdekt. Deze hoeven niet behandeld te worden, maar dat blijkt in de praktijk vaak wel te gebeuren, wat kan leiden tot onnodige impotentie en incontinentie. Gebruik van een top-expertise prostaat MRI zal kunnen leiden tot: 

  • 57% minder biopten (22.800 mannen)
  • 16% minder overdiagnostiek en overbehandeling (6.400 mannen minder)
  • 3% meer ontdekken van agressieve kankers (1.200 mannen meer)
  • 9 maal minder weefselprikken (51.600 in plaats van 480.000)
  • 23 maal minder complicaties van de weefselprikken  (52 in plaats van 1.200 mannen)
  • Het kan leiden tot een kostenbesparing van €15.000.000,-

Deze cijfers zijn ten opzichte van de tot nu toe gebruikelijke diagnostiek met PSA gevolgd door weefselprikken. Ze zijn gebaseerd op basis van Radboudumc expertise MRI’s 4M studie, het Radboudumc Prostaat Diagnostisch Centrum en de Andros mannenkliniek.

MRI-scan

Prof. dr. Jelle Barentsz van het Radboudumc deed jarenlang onderzoek naar de meerwaarde van een MRI-scan boven de standaard weefselprikken. Hij werkte hierin samen met onder anderen dr. Ivo Schoots van het Erasmus MC, die zegt: “Het is van belang dat mannen met een verdenking op prostaatkanker eerst een goede MRI laten maken. Dat geeft duidelijkheid aan de diagnostiek en vervolgstappen.”

Jelle Barentsz is blij dat deze module nu wordt ingesteld, en geeft aan wat de vervolgstappen zijn. “Omdat de richtlijn nu pas van kracht wordt, kennen nog niet alle huisartsen de voordelen van de combinatie van PSA+MRI, en zijn nog niet alle urologen op de hoogte. Bij het implementeren van de vernieuwde richtlijn is een plan van aanpak noodzakelijk om de kwaliteit van de prostaat MRI’s te garanderen en de stijging in het aantal prostaat MRI’s (30.000-40.000) te kunnen faciliteren voor wat betreft: (1) MRI-capaciteit (zeker vanwege de reeds bestaande wachtlijsten in een gemiddeld Nederlands ziekenhuis), (2) bemensing van MRI apparatuur (laboranten), en (3) het beoordelen van de onderzoeken (abdomen-radiologen). De Nederlandse Vereniging voor Radiologie zag deze richtlijnverandering aankomen, daarom is er al een aantal radiologen en laboranten opgeleid. Maar dit is nog onvoldoende, dus het zal nog even duren voordat we “up en running” zijn. Wij werken tevens hard aan een kwaliteitsorgaan voor certificering en training, maar dit moet nu snel een vervolg krijgen.”

Richtlijn Prostaatcarcinoom, module diagnostische prostaat MRI

De richtlijn Prostaatcarcinoom, module diagnostische prostaat MRI is vastgesteld door de Nederlandse Vereniging voor Urologie (NVU), in samenwerking met onder meer het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten, de Nederlandse Vereniging voor Radiologie, de Nederlandse Vereniging voor Nucleaire Geneeskunde, de Nederlandse Vereniging voor Pathologie, de Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie en de Nederlandse Internisten Vereniging. De richtlijn wordt onderschreven door de Prostaatkankervereniging. De wijziging is gepresenteerd en geautoriseerd tijdens de Algemene Vergadering d.d. 7 november 2019 en zal worden gepubliceerd in de Richtlijnendatabase.
 

Meer informatie

Wilt u meer informatie over de prostaatdiagnostiek met behulp van MRI, kijk dan hier. Wilt u meer weten over de uitvoering van de MRI prostaat, kijk dan hier.

Meer informatie over de vernieuwde richtlijn vindt u hier.

Jelle Barentsz en uroloog Inge van Oort zijn vanavond te zien bij het NOS Journaal van 20.00 uur.
Item op NOS Online vindt u hier.

  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Nieuws homeResearch

Meer informatie


Pauline Dekhuijzen

wetenschapsvoorlichter

06 21 10 54 33

Margie Alders

06 22 42 16 39

Meer nieuws


Magnesium lijkt vaatverkalking bij nierfalen te remmen Eindelijk effectief middel tegen verkalking van vaten?

18 september 2020

Magnesium voorkomt vaatverkalking in cellen, muizen en zeer waarschijnlijk ook in mensen. Onderzoek bij patiënten met chronisch nierfalen zal die vraag definitief gaan beantwoorden. Fysioloog Anique ter Braake promoveert 18 september op het magnesiumonderzoek,

lees meer

Annette Schenck benoemd tot hoogleraar op de afdeling Genetica

16 september 2020

Annette Schenck is met ingang van 1 augustus benoemd tot hoogleraar Translational Genomics of Neurodevelopmental Disorders.

lees meer

Promotie leidt tot nieuwe techniek om vaatontwikkeling te volgen

16 september 2020

Verder onderzoek moet uitwijzen hoe de kliniek hiervan kan profiteren

lees meer

Tjitske Kleefstra benoemd tot bijzonder hoogleraar aan het Radboudumc

15 september 2020

Tjitske Kleefstra is per 1 september 2020 benoemd tot bijzonder hoogleraar aan het Radboudumc met als leeropdracht Klinische genetica en psychopathologie van zeldzame syndromen.

lees meer

Lowlandsbezoekers best tevreden met het uiterlijk van hun eigen geslachtsdeel, maar nóg meer tevreden met dat van hun laatste sekspartner

15 september 2020

De festivalgangers namen in 2019 deel aan Radboudumc-onderzoek ‘Wat heb jij in je broek?’ tijdens Lowlands Science

lees meer