Nieuws Verbeterde methode om longkanker op te sporen
17 juli 2020

Onderzoekers van het Radboudumc gebruiken als enige in Nederland een nieuwe methode die het mogelijk maakt in een eerder stadium een betere diagnose bij longkanker te stellen. Longkanker wordt nu bij een groot deel van de patiënten pas ontdekt als er al uitzaaiingen zijn en de genezingskans flink geslonken is. Vroege ontdekking van de ziekte is dus van groot belang. Onderzoek door longarts Erik van der Heijden en klinisch technoloog Roel Verhoeven laat zien dat het gebruik van flexibele en beeldvormende apparatuur via de natuurlijke luchtwegen bijdraagt aan een nauwkeuriger diagnose.

Jaarlijks bij 13.000 mensen longkanker

Jaarlijks krijgen zo’n 13.000 mensen de diagnose longkanker. Bij de helft van deze groep bevindt de ziekte zich al in een vergevorderd stadium, en zijn er uitzaaiingen in andere organen. Behandeling beperkt zich dan over het algemeen tot het remmen van de ziekte en klachtenvermindering. Als de ziekte alleen nog in de longen zit, zijn er meer behandelmogelijkheden en is de kans op genezing groter. Daarom is het belangrijk de diagnose zo vroeg mogelijk te stellen. Dit klinkt echter simpeler dan het is. Het is vaak lastig om te zien waar de afwijkingen zich exact bevinden én of de lymfeklieren rondom de longen al betrokken zijn.

Navigatiesysteem leidt naar de afwijkingen

Onderzoekers van de afdeling Longziekten hebben samen met Philips een techniek geïntroduceerd waarbij gebruik gemaakt wordt van de natuurlijke luchtwegen, en de patiënt dezelfde dag nog naar huis kan: navigatiebronchoscopie. Deze methode heeft veel weg van een routekaart met navigatie. Röntgenfoto’s en CT-scans van de longen geven de arts als een wegenkaart een beeld van waar hij ongeveer moet zijn. Vervolgens brengt de arts een slang – de bronchoscoop – met videocamera via de mond bij de patiënt in. Via de natuurlijke luchtwegen gaat de bronchoscoop op weg naar de afwijkingen die zijn gevonden. Scans helpen bij het navigeren naar de juiste plek. Bovendien kan de arts niet alleen voor, maar ook tijdens deze procedure voor erg kleine, diep in de long gelegen afwijkingen gebruik maken van een cone beam CT-scan die continu zeer nauwkeurige nieuwe beelden maakt. Zo kan de arts zien dat hij de afwijking, die soms nog geen centimeter groot is, goed bereikt heeft.

Tegelijk kan er ook weefsel worden afgenomen zodat dit meteen onderzocht kan worden. In de afgelopen drie jaar hebben de artsen zo’n driehonderd patiënten op deze manier onderzocht. Inmiddels lukt het in 90% van de onderzoeken om de juiste diagnose te geven. Net zoveel als bij een biopt, maar zonder de eventuele complicaties. Juist door gebruik te maken van de natuurlijke luchtwegen, kunnen nu zelfs plekken aangedaan worden die voorheen niet of moeilijk bereikbaar waren.

Klaplong

Tot nu toe gebeurt diagnostiek meestal via het aanprikken van de afwijking met een naald door de borstkas (punctie) of een operatie via de borstkas waarbij een stuk weefsel wordt verkregen voor nader onderzoek. Beiden zijn ingrijpend, met in ruim 20% van de gevallen een klaplong of meerdaagse ziekenhuisopname als gevolg. Vanwege de risico’s komt niet iedereen in aanmerking voor een punctie, waardoor soms meteen overgegaan wordt op behandeling, soms zonder zekere diagnose. Daar valt winst te behalen.

Erik van der Heijden: “Bij een derde deel tot de helft van alle patiënten die we voor longkanker opereren bestaat er onzekerheid over de diagnose. Die worden geopereerd omdat er een verdenking op longkanker is. Anderen worden bestraald of krijgen chemotherapie op basis van een verdenking. Het is uiteraard veel beter als we een zekere diagnose kunnen stellen, zodat je zo snel mogelijk diegenen kan behandelen die dat nodig hebben. Maar geen mensen onnodig behandelt.”

Ook geschikt voor lymfeklieren

Deze route via de natuurlijke luchtwegen kan ook direct gebruikt worden om in dezelfde procedure te kijken of er uitzaaiingen in de lymfeklieren rondom de longen zijn. Zo is sneller bekend of er sprake is van uitzaaiingen. Het onderzoek hiernaar (in samenwerking met medewerkers uit Bologna, Florence, Amsterdam, Fano, Modena en Kopenhagen) laat zien dat hoe stugger het weefsel is, hoe groter de kans is op afwijkingen.

Met deze kennis kan er een beter risicoprofiel gemaakt worden van de verschillende lymfeklieren en van welke lymfeklieren als gevolg daarvan weefsel afgenomen moet worden voor verder onderzoek. Erik van der Heijden: “Deze twee onderzoeken kunnen leiden tot een snellere diagnose met hopelijk beter behandelperspectief. Het verbetert de zorg die we kunnen bieden. Het is door deze methode mogelijk zowel de tumor als de lymfeklieren nauwkeuriger te diagnosticeren. Nu gaan nieuwe deuren open. Misschien kunnen we er zelfs naartoe dat we een patiënt direct kunnen behandelen. Het zou niet voor het eerst zijn dat een patiënt vraagt om de afwijking meteen weg te halen, als we er voor de diagnose toch al zijn.”

Publicatie in Journal of Bronchology and Interventional Pulmonology: Cone-Beam CT Image Guidance With and Without Electromagnetic Navigation Bronchoscopy for Biopsy of Peripheral Pulmonary Lesions - Verhoeven, Roel L.J. MSc; Fütterer, Jurgen J. MD, PhD; Hoefsloot, Wouter MD, PhD; van der Heijden, Erik H.F.M. MD, PhD.

Meer informatie


Pauline Dekhuijzen

wetenschaps- en persvoorlichter

send an email

Meer nieuws


Jonge mensen met colorectale kanker verdienen een eigen behandeling

26 juli 2021

Genetische oorzaken in deze groep nemen een grote plaats in

lees meer

Hoe zijn de Nederlandse Olympiërs voorbereid op de hitte en luchtvochtigheid van Tokio?

22 juli 2021

Persoonlijk advies voor atleten in de aanloop naar de Olympische Spelen

lees meer

Master buddy programma voor startende ondernemers

22 juli 2021

Het jaarlijkse Master Buddy-programma van de masteropleiding Innovation & Entrepreneurship (I&E) van de Radboud Universiteit start weer in september.

lees meer

Ron Wevers wil genetische ziekten voorkomen op de Faeröer en in Nederland Zomerinterview in VOX door Ken Lambeets

20 juli 2021

Een ontmoeting met een jongen uit de Faeröer met een zeldzame genetische ziekte zette hoogleraar klinische chemie Ron Wevers aan het denken. Zou hij een systeem kunnen opzetten waarmee er geen kinderen met zware handicaps meer geboren worden op de eilandengroep?

lees meer

Radboudumc vierdaagse onderzoek: Heeft infectie met coronavirus invloed op lopers?

20 juli 2021

Ook al gaat de Nijmeegse vierdaagse dit jaar niet door, toch doet hoogleraar integratieve fysiologie Maria Hopman deze week een tweetal studies.

lees meer