Nieuwe technologie biedt perspectief voor zeldzame oogziekten Netvlies-op-een-chip helpt bij onderzoek en nieuwe behandelingen

Wetenschappers van de Universiteit Twente en het Radboudumc werken aan een nieuw, veelbelovend model om het menselijk netvlies beter te begrijpen. Ze bouwen een netvlies op een chip (retina-on-a-chip), waarin de drie belangrijkste lagen van het netvlies uiteindelijk bij elkaar gebracht worden. De eerste twee lagen zijn nu succesvol samengebracht en aan de derde wordt gewerkt. Deze combinatie is niet eerder gelukt. Het doel: beter onderzoeken wat er misgaat bij oogziekten en nieuwe behandelingen testen.

Waarom dit model nodig is

Het netvlies is een complex onderdeel van het oog. Het bestaat uit verschillende soorten cellen die alleen goed werken als ze samenwerken. 'Wat we in het lab ontwikkelen, heeft alle componenten van het menselijke netvlies die relevant zijn voor de functie van het oog. We willen weten hoe het reageert bij ziekten van het oog die door leeftijd of een erfelijke component kunnen ontstaan. Met deze aanpak zijn geen dierproeven meer nodig.'

Hoe de chip werkt

Het gaat om een zogenoemd microfluïdische chip: kleine kanaaltjes gevuld met vloeistof waarin menselijke cellen groeien. Onderzoeker Andries van der Meer (Universiteit Twente): ‘we brengen structuur aan in de cellen, zodat het model lijkt op het echte netvlies. Als dit goed lukt, kunnen we testen hoe het netvlies reageert op licht, druk of medicijnen. Zo kunnen mogelijke therapieën worden onderzocht die schade aan het netvlies kunnen vertragen of herstellen.’

Unieke aanpak

Het combineren van losse celtypen is niet nieuw, maar het gecontroleerd samenbrengen van alle netvlieslagen wél. Met het chipmodel kunnen onderzoekers heel precies omstandigheden aanpassen, zoals de hoeveelheid licht of druk. Dat maakt het mogelijk om veranderingen in het netvlies stap voor stap te volgen, net als in de kliniek. Er is inmiddels een prototype met de eerste twee netvlieslagen – het vaatvlies en het pigmentepitheel.

Volgende stappen

De onderzoekers hebben inmiddels een werkend prototype waarin de eerste twee netvlieslagen zijn geïntegreerd. De ontwikkeling van de derde laag, de zenuwlaag, is de volgende grote uitdaging. Daarnaast wordt gewerkt aan het verkleinen van variatie tussen modellen en aan opschaling van de productie.

Hoewel toepassing bij patiënten nog toekomstmuziek is, zien de onderzoekers grote potentie.
'Zelfs bij de beste omstandigheden duurt de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen gemiddeld vijf tot tien jaar,' zegt Van der Meer. 'Maar juist voor zeldzame oogziekten kan deze technologie een enorme versnelling en nieuwe perspectieven bieden.'

Sterke samenwerking

De samenwerking tussen Universiteit Twente en Radboudumc is hierbij essentieel. Het Radboudumc levert gespecialiseerde stamcellen en kennis over oogziekten. De Universiteit Twente brengt expertise in chiptechnologie en bio engineering in. 'Door onze krachten te bundelen, kunnen we innovaties veel sneller vertalen van het lab naar de kliniek', aldus Alex Garanto (Radboudumc).

Over HealthTech Nexus

Dit project maakt deel uit van HealthTech Nexus, de strategische samenwerking tussen het Radboudumc en de Universiteit Twente (TechMed Centrum). Onderzoekers ontwikkelen binnen deze samenwerking innovatieve oplossingen voor complexe en nog onopgeloste vraagstukken in de zorg.

Lees meer over onze samenwerking met de UT Twente en de details van dit onderzoek here.

Fotocredits: Rikkert Harink fotografie

• Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

  Nieuws homepage Patientenzorg en Nieuws en verhalenHealthTech Nexus