Zorgprofessionals in de verstandelijke gehandicaptenzorg tonen een minder positieve houding tegenover mensen met een verstandelijke beperking én verslaving dan professionals in de verslavingszorg. Dat blijkt uit onderzoek van het Radboudumc, Aveleijn, Tactus en NISPA. De onderzoekers pleiten voor meer scholing voor zorgprofessionals om mensen met deze dubbele problematiek beter te ondersteunen.
In de verslavingszorg heeft ongeveer veertig procent van de mensen een verstandelijke beperking. Tegelijkertijd blijkt dat binnen de verstandelijk gehandicaptenzorg een aanzienlijk deel van de cliënten overmatig drinkt, rookt of cannabis gebruikt. Toch zijn beide sectoren onvoldoende toegerust op deze dubbele problematiek.
Hoogleraar Verslavingszorg Arnt Schellekens legt uit: ‘In de verslavingszorg wordt een verstandelijke beperking regelmatig niet herkend, waardoor cliënten in reguliere groepstherapie terechtkomen die ze moeilijk kunnen volgen. In de verstandelijke gehandicaptenzorg gebeurt het omgekeerde: signalen van verslavingsproblematiek blijven vaak onder de radar, waardoor gedrag als onwil of lastig wordt bestempeld.’ Daarnaast kampen beide aandoeningen met stigma. Dat beïnvloedt hoe er over deze mensen wordt gedacht en gesproken, en werkt door in de houding van zorgprofessionals. Dit beïnvloedt de kwaliteit van zorg, bijvoorbeeld hoe professionals met cliënten communiceren of welke behandeling ze kiezen.
De onderzoekers wilden beter begrijpen hoe zulke opvattingen de zorg beïnvloeden. Ze brachten daarom in kaart hoe zorgprofessionals in de verslavingszorg en de verstandelijke gehandicaptenzorg aankijken tegen mensen met een verstandelijke beperking én een verslaving.
Verschillen tussen zorgsectoren
Het onderzoek laat duidelijke verschillen zien. In de verstandelijke gehandicaptenzorg hebben professionals een minder positieve houding tegenover mensen met een verstandelijke beperking en een verslaving dan in de verslavingszorg. Daarnaast lijken medewerkers in de verslavingszorg de verslaving van deze doelgroep beter te begrijpen, terwijl medewerkers die werken met mensen met een verstandelijke beperking juist meer empathie tonen voor de emotionele en stressvolle gevoelens van hun cliënten.
Wat beïnvloedt de houding van professionals?
De onderzoekers keken ook naar factoren die de houding van zorgprofessionals beïnvloeden. GZ-psycholoog en onderzoeker Louise Kemna licht toe: ‘Professionals nemen een negatievere houding aan wanneer ze het gevoel hebben dat de verslavingsproblemen niet goed behandelbaar zijn. Omgekeerd draagt begrip van verslavingsmechanismen en vertrouwen in het verandervermogen van cliënten bij aan een positievere houding van zorgverleners.’
Scholing
Volgens Schellekens liggen hier mogelijkheden om de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking en een verslaving te verbeteren. ‘Als we investeren in scholing over zowel verslaving als een verstandelijke beperking ontwikkelen professionals een positievere houding tegenover mensen met deze dubbele problematiek. Zo herkennen professionals signalen eerder en kunnen ze beter inspelen op wat iemand nodig heeft. Dit verbetert de kwaliteit van zorg.’ Psychiater en onderzoeker Joanneke van der Nagel vult aan: ‘Vaak ondersteunt een team van zorgprofessionals een cliënt met een verstandelijke beperking en een verslaving. Wanneer we scholing in teamverband aanbieden, verbetert dit niet alleen de houding ten opzichte van de doelgroep, maar zorgt het ook voor een gezamenlijke en consistente aanpak.’
Over de publicatie
Dit onderzoek is gepubliceerd in Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities: Perceptions and attitude towards intellectual disability and substance use disorder: a quantitative study among health professionals. Louise Kemna, Joanneke van der Nagel, Jeannette van Manen, Arnt Schellekens. DOI: 10.1111/jar.70186.
-
Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.
