Het lijkt logisch: hoe actiever je hersenen, hoe slimmer je bent. Maar deze studie laat zien dat het brein niet zo simpel werkt. Niet drukte, maar juist balans in de hersenactiviteit blijkt belangrijk voor de intelligentie van kinderen. Misschien kunnen we die breinbalans in de toekomst zelfs beïnvloeden.
Onderzoekers bestudeerden 128 kinderen en jongeren van 6 tot en met 19 jaar. Ze wilden begrijpen hoe twee nieuwe maten voor hersenactiviteit samenhangen met het IQ. Zij vonden een duidelijke relatie tussen balans in het brein en een hoger intelligentieniveau. ‘In de toekomst kunnen artsen misschien vroeger ingrijpen wanneer deze balans in de hersenen verstoord is, bijvoorbeeld bij kinderen met autisme of ADHD’, vertelt Gianina Cristian, promovenda bij het Radboudumc.
Activiteit meten met een kapje
Voor dit onderzoek maakten kinderen een korte IQ-test, die bestaat uit vier onderdelen: woordenschat, overeenkomsten, blokpatronen en redeneren. Op een later moment werd hun hersenactiviteit gemeten met een EEG. Daarbij dragen kinderen een kapje met sensoren, dat de elektrische signalen in hun brein opvangt. Die signalen verschijnen op de computer als golven, die onderzoekers omzetten in allerlei informatie. Zo bestuderen zij patronen in de hersenactiviteit.
Autorijden met de radio aan
Het brein bestaat uit verschillende netwerken die verantwoordelijk zijn voor eenvoudige en juist meer ingewikkelde taken. In elk netwerk maten de onderzoekers twee nieuwe soorten hersenactiviteit. De eerste meting laat zien hoe goed een hersennetwerk de balans houdt tussen ‘gas geven’ en ‘afremmen’, vergelijkbaar met autorijden. ‘Geef je te veel gas en rem je te weinig, dan wordt de auto moeilijk te besturen. Rem je te veel en geef je te weinig gas, dan kom je nauwelijks vooruit. De hersenen werken het best precies daartussenin’, legt Cristian uit.
De tweede meting kijkt naar de achtergrondruis in de hersenactiviteit. Dat kun je vergelijken met een radio. Zo’n radio ontvangt allerlei signalen door elkaar, die samen een soort ruis vormen. Die ruis beïnvloedt hoe de hersenen werken. Zo kunnen bepaalde signalen ervoor zorgen dat het brein vaker ‘gas geeft’. Ook bij deze maat voor hersenactiviteit geldt: het werkt het best als het brein ongeveer in balans is.
Slimmer door evenwicht
De belangrijkste bevinding van het onderzoek is dat beide hersenmetingen duidelijk samenhangen met intelligentie. Evenwicht in het hoofd gaat dus gepaard met een hogere IQ-score. Deze samenhang verschilt ook nog eens over de verschillende hersennetwerken van het brein. Ze zijn het sterkst in netwerken verantwoordelijk voor ingewikkelde taken zoals plannen. ‘Door dit onderzoek naar hersenactiviteit in kinderen die zich normaal ontwikkelen, onstaat er een basis voor toekomstig onderzoek naar neurologische ontwikkelingsstoornissen’, aldus emeritus hoogleraar Gert Jan van der Wilt.
Onderzoekers benadrukken dat het een associatiestudie is. Daarom is extra onderzoek nodig om te begrijpen hoe de link met intelligentie precies ontstaat en of we dit kunnen beïnvloeden. Het onderzoek is uitgevoerd in samenwerking tussen het Radboudumc, Amsterdam UMC (Hilgo Bruining) en de Vrije Universiteit Amsterdam (Klaus Linkenkaer-Hansen).
Over de publicatie
Dit onderzoek is gepubliceerd in The Journal of Neuroscience: Critical Dynamics in the Association Cortex Predict Higher Intelligence in Typically Developing Children. Gianina Cristian, Cece C. Kooper, Arthur-Ervin Avramiea, Jennifer R. Ramautar, Jordache Ramjith, Shilpa Anand, Marsh Königs, Gert Jan van der Wilt, Hilgo Bruining and Klaus Linkenkaer-Hansen. DOI: 10.1523/JNEUROSCI.1414-25.2026
-
Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.
