Vier Nederlandse ziekenhuizen waaronder het Radboudumc starten samen een landelijke pilotstudie naar prostaatkankerscreening op basis van risico. De betrokken centra ontvangen hiervoor een subsidie van 3,2 miljoen euro van KWF Kankerbestrijding. De studie onder 25.000 mannen moet aantonen of prostaatkankerscreening op basis van risico effectief, haalbaar en betaalbaar is voor Nederland.
Prostaatkanker is de meest voorkomende kankersoort bij mannen in Nederland. Jaarlijks krijgen meer dan 15.000 mannen deze diagnose en ruim 3.000 mannen overlijden aan de aandoening. Prostaatkanker wordt vaak pas laat ontdekt, omdat het in de vroege fase meestal geen klachten veroorzaakt. Vroege opsporing vergroot de kans op een succesvolle behandeling. Bij darmkanker heeft bevolkingsonderzoek al geleid tot een duidelijke afname van uitgezaaide ziekte. Het doel van de nieuwe studie is om te onderzoeken of een aanpak gebaseerd op risico gezondheidswinst kan opleveren.
Beperkingen van de huidige opsporing
Op dit moment komen mannen vaak zelf naar de huisarts voor een PSA-bloedtest om prostaatkanker op te sporen. De PSA-bloedtest meet een stof die door de prostaat wordt aangemaakt. Een verhoogde waarde kan wijzen op prostaatkanker, maar ook op goedaardige oorzaken. Sinds de introductie van de prostaat-MRI is onderscheid tussen prostaatkanker en goedaardige oorzaken verbeterd en kan er gericht weefsel uit de prostaat worden genomen. Dit helpt om onnodige onderzoeken en behandelingen te verminderen. De huidige manier van PSA testen is echter niet systematisch, en niet alle groepen in de samenleving worden even goed bereikt.
Opzet van de studie
In de pilotstudie worden 25.000 mannen tussen de vijftig en zeventig jaar uitgenodigd voor deelname aan een PSA-bloedtest. Een belangrijk verschil met de huidige situatie is dat na een verhoogde uitslag een duidelijk stappenplan voor vervolgonderzoek volgt. 'Het volume van de prostaat wordt vervolgens bepaald met een echo via de buik. Als de verhouding tussen de PSA-waarde en het prostaatvolume afwijkend is, wordt een MRI van de prostaat gemaakt', zegt radioloog Maarten de Rooij, projectleider vanuit het Radboudumc. 'Op deze MRI bepalen artsen of het nodig is om weefsel uit de prostaat te nemen voor verder onderzoek en eventuele behandeling.'
Voor deelnemers kan het onderzoek meer duidelijkheid bieden. Een lage PSA-waarde kan geruststelling geven en onnodige controles voorkomen. Bij een verhoogde waarde wordt gestructureerd verder gekeken. Een agressieve tumor kan zo mogelijk eerder worden ontdekt, wat de kans op genezing vergroot. Een helder stappenplan helpt om onzekerheid te verminderen en voorkomt dat mannen onnodige behandelingen ondergaan.
De pilot heeft meerdere focuspunten. Onder andere kijken de onderzoekers of ze alle groepen binnen de samenleving bereiken en hoeveel mannen willen meedoen. Bovendien is er aandacht voor de gevolgen op het dagelijks leven van de uitnodiging, de test en eventuele vervolgonderzoeken. Tot slot beoordelen ze wat het opschalen van prostaatkankerscreening naar landelijk niveau zou vragen van de zorg en of het kosteneffectief is.
Van onderzoek naar invoering
De pilotstudie staat onder leiding van uroloog Roderick van den Bergh van het Erasmus MC en wordt uitgevoerd met onder andere het Radboudumc, Andros Clinics, het Antoni van Leeuwenhoek, de Prostaatkankerstichting en Universiteit Gent. De pilotstudie sluit aan bij Europese ontwikkelingen, die aanbevelen om onderzoek te doen naar moderne prostaatkankerscreening op basis van risico. De resultaten van het onderzoek kunnen de basis vormen voor een besluit over landelijke invoering.
Voordat het onderzoek van start kan gaan, moet de Gezondheidsraad goedkeurig geven. Mannen kunnen zichzelf niet opgeven voor deelname, maar zullen via de studie worden uitgenodigd.
Projectleider vanuit het Radboudumc radioloog Maarten de Rooij
-
Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.
ProstaatkankerNieuws homepage Patientenzorg en Nieuws en verhalen
