De Drive-AMS masterclass werd de afgelopen jaren gegeven in Tanzania, Rwanda en Kenia, vanuit het Drive-AMS Africa project onder leiding van Jeroen Schouten. Van 25 t/m 27 maart 2026 was het voor de tweede keer in het Muhimbili National Hospital in Dar es Salaam, het nationale academische ziekenhuis van Tanzania. Sinds eind 2024 is dit ziekenhuis een van de samenwerkingspartners van het Radboudumc. Ook dit jaar was de Drive-AMS masterclass een succes.
Foto: Drive-AMS Masterclass in Muhimbili National Hospital, met staand rechts dr. Salim Massoud (microbioloog en Tanzaniaanse coördinator) en dr. Mbwana (Ministerie van Gezondheid, Tanzania).
Negen regionale ziekenhuisteams, bestaande uit een arts, apotheker, microbioloog en infectiepreventiedeskundige, ontwikkelden in drie dagen een praktisch projectplan, waarin ze een afgebakend vraagstuk over goed antibioticagebruik en infectiepreventie maten en verbeterden. Dit gebeurde onder leiding van Teske Schoffelen (internist-infectioloog) en Alma Tostmann (epidemioloog) van het Radboudumc, Anisa Papathanasiou (kinderarts) van de Aristoteles Universiteit uit Thessaloniki en de Tanzaniaanse collega’s onder leiding van dr. Salim Massoud (microbioloog) en dr. Anniemarie Maumba (epidemioloog).
Teske Schoffelen coördineerde de masterclass vanuit het Radboudumc. “Deze cursus geven we in nauwe samenwerking met de Tanzaniaanse collega's, waarbij de inhoud wordt aangepast aan de locale context. Omdat de cursus hier nu voor een tweede keer werd gegeven, lag er veel verantwoordelijkheid bij het lokale team. Dat verliep heel goed. De ziekenhuisteams werkten hard, maar gingen allemaal erg tevreden met een uitvoerbaar projectplan weer terug naar hun ziekenhuis. In de komende 12 tot 18 maanden gaat elk team de de verbeterplannen aan de slag.“
In het follow-up programma van Drive-AMS worden deze ziekenhuisteams ondersteunt met webinars en lidmaatschap van SPICE. Alma Tostmann: “Het tegengaan van verspreiding van resistentie micro-organismen in Tanzaniaanse ziekenhuizen is net zo belangrijk als het tegengaan van resistentie-ontwikkeling. Het was erg leuk om de ziekenhuisteams te helpen met het opstellen van een projectplan. Meten is weten. Dat maakt verbetering uiteindelijk zichtbaar, ook voor het ziekenhuisbestuur van deze teams.”
Oproep samenwerken tegen antimicrobiële resistentie in Afrika
Aan het einde van de driedaagse masterclass benadrukte dr. Faraja Chiwanga, directeur Medische zaken van het Muhimbili National Hospital, de cruciale rol die zorgprofessionals spelen bij het tegengaan van het ontstaan en verspreiden van antimicrobiële resistentie in Afrikaanse zorginstellingen. Ze spoorde de deelnemers aan om de opgedane kennis toe te passen en met hun collega’s te delen. Ook in de Tanzaniaanse krant The Citizen was aandacht voor de Drive-AMS masterclass.
In Afrika, met name in de Sub-Sahara-regio, is de last van antimicrobiële resistentie zwaar. Veel Afrikaanse landen hebben een beperkte gezondheidszorginfrastructuur, ontoereikende diagnostische capaciteit en zwakke regelgeving voor het gebruik van geneesmiddelen. Hierdoor worden antibiotica vaak overmatig of verkeerd gebruikt, wat de ontwikkeling van resistentie in de hand werkt. Doordat er zoveel infectieziekten voorkomen, is de vraag naar antibiotica hoog. Dit draagt verder bij aan veel en onjuist gebruik ervan. Deze regio heeft een van de hoogste sterftecijfers van antimicrobiële resistentie. Dit onderstreept de noodzaak van sterkere surveillancesystemen, verbeterde laboratoriumdiagnostiek en bewustwording bij zowel zorgprofessionals als de bevolking.
Internationale samenwerking
In totaal is de masterclass (financieel mogelijk gemaakt door ICARS) al aan meer dan 400 ziekenhuisteams in meer dan 40 landen gegeven. Momenteel leiden onze ervaren Drive-AMS trainers andere trainers op, die de cursus de komende jaren zelf kunnen gaan geven. Anisa Papathanasiou is hier bijvoorbeeld één van. De Drive-AMS groep van het Radboudumc heeft de volledige methodologie van de succesvolle implementatie van antimicrobial stewardship-programma’s in ziekenhuizen uitgebracht in het handboek Antimicrobial Stewardship. A practical guide to implementation in hospitals, voorzien van praktische tools en voorbeelden.
Toevallige ontmoeting
In 2003 zij aan zij als studenten in Nijmegen, nu samen in de strijd tegen antimicrobiële resistentie in Tanzania. Dr. Faraja Chiwanga studeerde tijdens haar geneeskundestudie aan Kilimanjaro Christian Medical Centre (KCMC) een paar maanden bij het Radboudumc. Daar volgde ze samen met Alma Tostmann, destijds student Biomedische Wetenschappen, de keuzevakken International Public Health (KVZ1 en KVZ2) van Henri van Asten. Nu in 2026 kwamen ze elkaar in Tanzania weer tegen.
Foto: Alma Tostmann en dr. Faraja Chiwanga.
