Een nieuw wereldwijd project brengt traditionele voedingspatronen in kaart in een atlas. Daarnaast onderzoekt dit World Diet Initiative de gezondheidseffecten van deze diëten. Onderzoekers uit twaalf landen werken hieraan mee. En er is haast bij, want traditionele voeding verdwijnt razendsnel.
Masai-gemeenschappen in Oost-Afrika staand bekend om voeding met veel dierlijke producten, zoals melk, vlees en soms bloed. In andere regio’s, bijvoorbeeld in Ethiopië en Tanzania, bestaan lokale voedingsgewoonten juist vooral uit plantaardige producten: groenten, kruiden en granen, vaak gefermenteerd. In die gemeenschappen komen welvaartsziekten zoals diabetes en hart- en vaatziekten van oudsher weinig voor. Hoe dragen deze totaal verschillende traditionele voedingspatronen bij aan de gezondheid? ‘Om dat uit te zoeken moeten we snel zijn, want veel voedingspatronen zullen over een aantal jaar verdwenen zijn’, aldus internist Quirijn de Mast van het Radboudumc.
Verdwijnende diversiteit van voeding
Want deze traditionele voedingspatronen verdwijnen heel rap. Mensen gaan in steden wonen, er is economische ontwikkeling, en de voedselketen raakt steeds meer wereldwijd verbonden. Daardoor eten mensen minder traditioneel, en gaan ze vaker naar de supermarkt, waar je meer bewerkte producten vindt. ‘We zijn niet nostalgisch, maar het is biologisch gezien heel interessant om uit te zoeken wat traditionele en moderne voedingspatronen doen met onze gezondheid’, zegt hoogleraar experimentele interne geneeskunde Mihai Netea.
Daarom zijn onderzoeksinstituten uit twaalf verschillende landen wereldwijd gestart met het World Diet Initiative, dat bestaat uit twee delen. Allereerst bouwen ze samen een atlas waarin alle traditionele voedingspatronen, bereidingswijzen en eetgewoonten beschreven staan. Daarnaast onderzoeken ze wat de invloed is van die voeding op het afweersysteem, het microbioom en de stofwisseling.
Ontsteking remmen
Het mediterrane en Japanse dieet zijn tot nu toe het beste onderzocht, en laten allerlei gezondheidsvoordelen zien. Daarnaast bleek vorig jaar uit een publicatie in Nature Medicine, dat een switch van slechts twee weken van een Westers naar een traditioneel groente- en vezelrijk Afrikaans dieet, al een duidelijk effect heeft op het immuunsysteem en de stofwisseling. Daarbij neemt ontsteking af.
Kleine studies naar andere traditionele voedingspatronen laten ook interessante biologische effecten zien. Zo is van een traditioneel Koreaans dieet aangetoond dat het ontsteking remt. En oorspronkelijke Mexicaanse voeding verlaagt resistentie tegen insuline. Daardoor kan suiker uit het bloed beter worden opgenomen, en neemt de kans op overgewicht af.
Ziektes voorkomen
Volgens de onderzoekers kunnen we veel leren van zo’n dieetatlas. ‘Traditionele voedingspatronen zijn geen blauwdruk voor gezond eten, maar ze zijn wel biologisch en cultureel uniek. Voeding heeft op allerlei manieren invloed op onze gezondheid, en speelt een belangrijke rol als we ziektes willen voorkomen’, vertelt De Mast. ‘Met het World Diet Initiative bouwen we nu de infrastructuur om die kennis vast te leggen en inzichten uit traditionele voedingspatronen te vertalen naar gezondheidsvoordelen voor mensen over de hele wereld.’
Aan dit project werken instituten mee uit Nederland, Duitsland, de UK, Roemenië, de VS, Canada, Brazilië, Tanzania, Oeganda, Ethiopië, Indonesië en India.
Over de publicatie
De lancering van het World Diet Initiative is onderwerp van een publicatie in Nature Medicine: Studying vanishing dietary diversity before it is lost: the World Diet Initiative. Quirijn de Mast, Carly V. Brown, Felistar Mwakasungura, Damalie Nakanjako, Godfrey S. Temba, Vinod Kumar, Adriyan Pramono, Tania O. Crișan, Anca Riza, Marien I. de Jonge, Natascha Wagner, Frank Hoentjen, Adaliene Versiani M. Ferreira, Anirban Chakraborty, Mauro Teixeira, Abebaw Fekadu, Ramnik J. Xavier, Bruno Sunguya, Mihai G. Netea. DOI: 10.1038/s41591-026-04520-5.
-
Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.
