Afdelingen Maag Darm en Leverziekten Dietetiek Voedings- en dieetadviezen Dieet bij graft versus host ziekte van de darm

Wat is graft versus host ziekte van de darm?

Na de allogene stamceltransplantatie kan Graft versus Host ziekte van de darm ontstaan. Dat betekent dat de afweercellen van de donor (graft) zich richten tegen het eigen darmweefsel (host).

lees meer

Wat is graft versus host ziekte van de darm?

Na de allogene stamceltransplantatie kan Graft versus Host ziekte van de darm ontstaan. Dat betekent dat de afweercellen van de donor (graft) zich richten tegen het eigen darmweefsel (host). Het darmweefsel raakt ontstoken en in de darm kan de voeding niet goed worden opgenomen. De klachten die u hierbij kunt ervaren zijn: waterdunne diarree, buikkramp, pijn in de buik, vermoeidheid, misselijkheid, minder eetlust en gewichtsverlies.

Lees meer over allogene stamceltransplantatie


Doel van het dieet

  • het voorkomen van ondervoeding
  • het voorkomen van toename van de diarree door de voeding
  • het vertragen van de passagesnelheid van de voeding in de darm om de opname van voedingsstoffen te verbeteren
  • het voorkomen van een infectie via de voeding in het maagdarm-kanaal

Behandeling en diëten

In de meeste gevallen is het nodig om te worden opgenomen in het ziekenhuis. Vaak wordt parenterale voeding via een infuus gegeven. U krijgt medicijnen en dieetadvies.

lees meer

Behandeling en diëten

In de meeste gevallen is het nodig om te worden opgenomen in het ziekenhuis. Vaak wordt parenterale voeding via een infuus gegeven. Om een diagnose te stellen krijgt u een scopie en een biopt van het darmweefsel. Immunosuppressiva en hoog gedoseerde steroïden zijn een onderdeel van de behandeling. Voor het eten en drinken krijgt u een dieetadvies.

- Het dieetadvies is afhankelijk van de hoeveelheid diarree per 24 uur:
  • > 1000 ml waterdunne diarree minimaal 2 dagen lang: Graftdieet 1
  • < 1000 ml waterdunne diarree minimaal 2 dagen lang: Graftdieet 2
  • < 1000 ml half vloeibare, dunne ontlasting minimaal 2 dagen lang: Graftdieet 3
Voor  de 3 diëten gelden de algemene tips:
  • Eet volgens de hygiënische voedingsrichtlijn
  • Eet rustig en kauw uw eten goed. Hierdoor kan de voeding zo goed mogelijk verteerd en opgenomen worden.
  • Eet geen grote hoeveelheden voedsel tegelijk, verdeel de voeding over de hele dag, 3 (kleine) hoofdmaaltijden, 3 tussendoortjes. Hierdoor vergroot u de inname van voedsel en de opname van voedingsstoffen in de darm.
  • Combineer eten en drinken. Dit vertraagt de passagesnelheid van het voedsel en vocht door het maagdarmkanaal, zodat er meer tijd is voor de vertering van het voedsel en voor de opname van energie, vocht en voedingstoffen in het lichaam.
  • Gebruik geen prikkelende producten, deze voedingsmiddelen kunnen darmklachten verergeren.
Onderstaande producten kunt u beter tijdelijk vermijden:
  • ui, prei, koolsoorten en knoflook
  • peulvruchten zoals witte- en bruine bonen, kapucijners en linzen
  • grove volkoren producten met hele korrels
  • citrusfruit zoals sinaasappel, citroen, grapefruit en sap hiervan
  • pruimen en gedroogde vruchten
  • noten en pinda’s
  • koolzuurhoudende dranken en bier
  • scherpe kruiden en specerijen
  • sterke koffie
  • ijskoude dranken rustig gebruiken
  • gefrituurde gerechten

Graftdiëten



Graftdieet 1 bij veel waterdunne diarree > 1000 ml

  • Drink maximaal 1000 – 1500 ml vocht, in slokjes verdeeld over de dag.
  • Drink bij voorkeur isotone dranken.
  • Gebruik royaal zout.
  • Beperk de inname van lactose (melksuiker). Twee (bij voorkeur zure) melkproducten per dag zijn toegestaan. Zuur heeft de voorkeur omdat de lactose in deze producten al door de melkzuurbacteriën grotendeels zijn afgebroken. Sojamelk of sojatoetjes kunnen aanvullend gebruikt worden.
  • Beperk het gebruik van fructose (fruitsuiker). Maximaal 2 porties (geschild) fruit, geen citrusfruit, pruimen of gedroogd fruit. Beperk het gebruik van appelmoes, koek, snoep, chocolade, zoet beleg, honing, stroop en suiker.
  • Beperk het gebruik van vet. Dit wordt vaak minder goed verteerd door beschadiging van de darm of beperkte aanwezigheid van verteringsenzymen.
  • Gebruik ’s avonds een broodmaaltijd in plaats van de warme maaltijd. De warme maaltijd bevat meestal meer prikkelende voedingsmiddelen en vet.


Graftdieet 2 bij verminderen van de waterdunne diarree < 1000 ml

De algemene tips en de adviezen uit Graftdieet 1 zijn van toepassing behalve:
  • het beperken van drinkvocht is niet meer nodig.
  • de derde broodmaaltijd mag worden vervangen door de warme maaltijd. Zorg dat deze maaltijd niet te veel vet of prikkelende voedingsmiddelen bevat. Tijdens uw opname kunt u het beste gerechten van het losse-componenten-menu kiezen.


Graftdieet 3 bij verder indikken van de ontlasting < 1000 ml

  • de portiegrootte van de broodmaaltijden en de warme maaltijd uitbreiden wanneer de klachten dit toelaten
  • kruiden en vet uitbreiden bij de warme maaltijd zodat u uiteindelijk weer uw gebruikelijke voeding kunt eten


Wat mag bij het Graftdieet 1 en 2 worden gegeten?

Wel nemen Niet nemen
Dranken
Water met aanmaaklimonade; 1 eetlepel siroop op 150 m  150 ml water
Thee met suiker; per 100 ml (= ½ theeglas met oor 1½ zakje suiker)
Isotone sportdrank
Bouillon, heldere soep
Tomatensap (eventueel met zakje zout)
Verdund vruchtensap (half water, half sap)
 
Water met niets er in
thee met niets erin, thee met zoetstof
Koffie
Koolzuurhoudende dranken
Light- of suikervrije dranken
Sap van citrusfruit
Hypotone of hypertone sportdranken
Soep van scherpe kruiden of gasvormende producten (bijvoorbeeld kerrie, ui, peulvruchten)
Melkproducten
Zure melkproducten, zoals (vruchten) yoghurt, (vruchten)kwark, karnemelk, max 0,5l (of 2 - 3 glazen) per dag
Sojavla, sojamelk, (brinta)pap van sojamelk
 
Melk, vla, pap, roomijs,
Dranken met probiotica zoals Yakult®, Vivit®, Activa®, Actimel®
Broodmaaltijden/- vervangers
Beschuit, rijstwafel, cracker, knäckebröd, wit- of bruinbrood, wit- of bruin bolletje,
naturel ontbijtkoek, cornflakes
 
dun besmeerd met halvarine
 
dun belegd met zoet beleg, (smeer)kaas, geitenkaas,  vleeswaren (niet te vet en niet te gekruid), gekookt ei, omelet
 
Brood of crackers met grove korrels, zaden en pitten, croissant, rozijnenbrood, krentenbol, roggebrood, muesli
 
Margarine, roomboter
 
Broodsalade, omelet champignon
Fruit
Max 2 stuks/porties (geschild) fruit en/of appelmoes per dag
 
Pruimen, citrusfruit, gedroogd fruit
Tussendoortjes
Mariabiscuitjes, tarwe biscuitjes, soepstengels, zoute sticks, zoute biscuitjes (bijvoorbeeld tuc®), ovenchips.
Bij opname van thuis mee laten nemen.
 
halve portie poffertjes met halvarine en poedersuiker
 
Chips, chocolade, noten, pinda’s, koek,
gefrituurde snacks, kaasblokje
 
Drinkvoeding
Alleen op advies diëtist (met gemiddeld eiwitgehalte, vezels)
 
Drinkvoeding op sap of yoghurtbasis, compacte drinkvoedingen.

Dagmenu bij graftdieet 1

Bekijk hier een voorbeeld van een dagmenu bij graftdieet 1.

lees meer

Dagmenu bij graftdieet 1

Ontbijt

  • ½ of 1  snee wit of bruin brood of een bruin of wit bolletje of een beschuit dun besmeerd met halvarine en dun besmeerd met zoet beleg of kaas of vleeswaar of gekookt ei
  • 1 glas thee met suiker

In de loop van de ochtend

  • ½ glas thee met suiker of isotone drank met een rijstwafel of plak ontbijtkoek
  • ½ glas bouillon of heldere soep met cracker

Lunch

  • 1 snee wit of bruin brood of een bruin of wit bolletje dun besmeerd met halvarine en dun besmeerd met zoet beleg of kaas
  • 1 glas thee met suiker of 1 glas yoghurt, karnemelk of sojamelk

In de loop van de middag

  • 1 beschuit of 1 knäckebröd/cracker  dun besmeerd met halvarine en dun besmeerd met zoet beleg of kaas of vleeswaar
  • ½ glas thee met suiker of isotone drank
  • ½ glas bouillon of ½ glas yoghurt, karnemelk of sojamelk

Avondmaaltijd

  • 1 snee wit of bruin brood of een bruin of wit bolletje dun besmeerd met halvarine en dun besmeerd met zoet beleg of kaas of vleeswaar of omelet
  • Of ½ portie poffertjes met halvarine en poedersuiker
  • Of een tosti
  • Stukje fruit of bakje appelmoes
  • 1 glas thee met suiker of 1 glas yoghurt, karnemelk of sojamelk

In de loop van de avond

  • ½ glas thee met suiker met een rijstwafel of cracker
  • ½ glas isotone drank  met zout biscuitje, zoute sticks of soepstengels (van thuis)

Drink maximaal 1000-1500 ml vocht, drink in slokjes verdeeld over de dag.

In plaats van brood kunt u nemen:
  • yoghurt, desgewenst met scheutje limonade of jam, vruchtenyoghurt, yoghurt met cornflakes
  • (vruchten)kwark
  • sojavla, sojamelk met brinta of cornflakes

Toelichting op dieetadviezen

Lees hier de toelichting op het gebruik van isotone dranken, gebruik van zout, melkproducten, suiker en vet.

lees meer

Toelichting op dieetadviezen


  • U kunt het beste dranken drinken die ongeveer dezelfde hoeveelheid glucose en zout bevatten als het lichaam. Hierdoor wordt het beter opgenomen in het lichaam en wordt de productie van de ontlasting minder. We noemen dat isotone dranken.

    De deeltjesdichtheid van een drank wordt bepaald door de hoeveelheid en soort opgeloste deeltjes zoals suikers en zouten in een drank. Het verschil in deeltjesdichtheid ten opzichte van de vloeistoffen in het lichaam bepaalt of een drank hypotoon (hypo= laag), hypertoon (hyper= hoog) of isotoon (iso=gelijk) is. In het onderstaande figuur kunt u zien wat daarmee wordt bedoeld.  

    Het lichaam kan het beste vocht met dezelfde deeltjesdichtheid als die van het lichaam opnemen via het bloed in de darmen. Als er meer of minder deeltjes in de dranken aanwezig zijn dan in het bloed, wordt extra vocht en/of zout uitgescheiden en gaat verloren. Een hypertone zoute drank (bijvoorbeeld bouillon) heeft geen nadelig effect op de uitscheiding van vocht en/of zout.

    Welke dranken kunt u het beste gebruiken?

    • bouillon, soep, tomatensap (eventueel met extra zout)
    • ORS (oral rehydration salts) = isotone drank
    • water met aanmaaklimonade; 1 eetlepel siroop op 150 ml water
    • thee met suiker; per 100 ml (= ½ theeglas met oor) met 1½ zakje suiker
    • verdunde vruchtensappen; half water, half sap
    • zure melkproducten (yoghurt, kwark en karnemelk), 2-3 glazen per dag
    • lactosebeperkte melk, - pap en -vla (bijvoorbeeld op basis van soja)
    De afdeling kan isotone dranken voor u bestellen, maar het bezoek mag ook isotone dranken voor u meebrengen. Isotone dranken zijn dranken die 6 tot 8 gram koolhydraten per 100 milliliter bevatten bv Aquarius, AA Drink isotone, AA Drink Pro-Energy, AA Drink Iso-Lemon, Isostar Hydrate & perform (poeder), Gastorade, Extran Hydro. Ook huismerken van supermarkten hebben geschikte isotone dranken; Op het etiket staat vermeld: 6 tot 8 g kh/100g.