Nieuws De link tussen neurologische ontwikkelingsstoornissen en bijkomende ziekten
10 maart 2020

Het Europese project CANDY gaat het biologisch verband tussen ontwikkelingsstoornissen en ‘bijkomende’ aandoeningen zoals epilepsie en afweerstoornissen onderzoeken. Het project, dat zes miljoen heeft ontvangen van de EU en wordt gecoördineerd door het Radboudumc, moet met nieuw verkregen kennis het monitoren en behandelen van deze aandoeningen gaan verbeteren.
 
Vijftig tot zeventig miljoen Europeanen hebben een ontwikkelingsstoornis, zoals autisme (ASD), ADHD, een verstandelijke beperking, of een bewegings- of taalproblemen. Soms hebben mensen meerdere ontwikkelingsstoornissen of ermee samenhangende somatische aandoeningen, zoals maag-darmproblemen, een afweer die niet goed werkt, problemen met zien of horen of epilepsie; iets wat veel voorkomt. Deze ‘bijkomende’ aandoeningen (co-morbiditeit) perken de levensverwachting en de kwaliteit van deze patiënten nog verder in. Waarom sommige mensen deze bijkomende aandoeningen ontwikkelen en andere niet, is niet helemaal duidelijk.
 
Enkele algemene signaalroutes
Het Europese project CANDY (Comorbid Analysis of Neurodevelopmental Disorders and epilepsY) wil daar verandering in brengen. Recente inzichten in de onderliggende mechanismen van ontwikkelingsstoornissen maken nu een doorbraak mogelijk. Er is namelijk overtuigend bewijs dat veel zeldzame genetische variaties die de kans op autisme, ADHD en verstandelijke beperkingen vergroten, invloed hebben op enkele algemene signaalroutes. Signaalroutes zijn biologische communicatiekanalen waarin moleculen in een cel of op het celoppervlak samenwerken om zo de functie van een cel te regelen. Daarnaast spelen verstoringen in het afweersysteem spelen waarschijnlijk ook een belangrijke rol.
 
Actieve afweer in de zwangerschap
In het Candy-project zal nu voor het eerst getest worden of de bijkomende aandoeningen bij ontwikkelingsstoornissen daadwerkelijk samenhangen met deze twee factoren. Hebben algemene en zeldzame genetische variaties inderdaad effect op comorbiditeit, op die bijkomende aandoeningen? En zijn er perioden in de ontwikkeling waarbij een verstoorde afweer inderdaad die bijkomende aandoeningen kan veroorzaken? Het is bekend dat een actieve afweer van de moeder in een vroege fase van de zwangerschap een risicofactor is voor veel ontwikkelingsstoornissen. Dit effect hangt deels ook weer af van de interactie met genetische factoren, voeding en stress.
 
Oorzaken ontdekken
Jan Buitelaar, hoogleraar psychiatrie in het Radboudumc en coördinator van het project: “Omdat we het menselijke genoom nu helemaal in kaart kunnen brengen, begrijpen we de genetische basis van veel ziekten stukken beter. Helaas bestaat er geen directe link tussen een enkel gen en een enkele ziekte. Door de onderliggende mechanisme van de ziekten nog beter te analyseren, hopen we ook meer zicht te krijgen op de oorzaken van de comorbiditeit. Vervolgens willen ook strategieën ontwikkelen voor preventie en behandeling van de betreffende patiënten.”
 
Biomarkers
Op basis van gegevens uit eerdere Europese projecten (zoals EU-AIMS, AIMS-2-TRIALS), gaat het onderzoeksteam van kennisinstellingen, patiëntenverenigingen, en bedrijven ook op zoek naar biomarkers voor een vroege diagnose van de ziekten. Dat moet niet alleen het monitoren van de ziekten en de behandelingen vergemakkelijken, maar ook nieuw onderzoek mogelijk maken naar ASD, ADHD, verstandelijke beperkingen en epilepsie. Buitelaar: “We willen toe naar personalized medicine, naar een persoonsgerichte geneeskunde, waarbij we specifieke mechanismen aanpakken in subgroepen van patiënten tijdens verschillende stadia van de ziekten. Geen ‘one size fits all’, maar individuele behandelingen op maat.”
­­­­­­­­­­­­­­­
Het onderzoeksproject CANDY wordt gecoördineerd door het Radboudumc. Academische partners zijn King’s College London, Institut Pasteur, Universität Basel, Rijksuniversiteit Groningen, Universiteit Gent, Karolinska Institutet, Assistance Publique – Hopitaux de Paris, INSERM, Universität Ulm, Commissariat a l’Energie Atomique et aux Energies Alternatives en Birkbeck College – University of London. Verder nemen de patiëntorganisaties ADD information services en Autism Europe deel, en de bedrijven Noldus Information Technology BV en ARTTIC S.A.S..
  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Nieuws home

Meer informatie


Pieter Lomans

persvoorlichter

06 3197 0558

Meer nieuws


Eerste podcast ‘AI for Life’ over Artificiële Intelligentie in Nijmegen Podcast over medische beeldverwerking met Bram van Ginneken, Ritse Mann en Eva van Rikxoort

10 juli 2020

De eerste podcast over Artificiële Intelligentie (AI) in Nijmegen is vandaag verschenen. In deze podcast op spotify en anchor spreken Bram van Ginneken, Ritse Mann en Eva van Rikxoort over AI en medische beeldverwerking.

lees meer

ATRO Medical, Radboudumc en Samaplast ontwikkelen nieuwe meniscusprothese Consortium ontvangt EUROSTARS-subsidie voor innovatief project

10 juli 2020

Een internationaal consortium onder leiding van ATRO Medical, een spin-off van Radboudumc en DSM, ontvangt € 800.000 Europese financiering voor een innovatie gericht op patiënten met knie-artrose.

lees meer

Minder registreren leidt tot meer tijd voor de patiënt

9 juli 2020

Zorgverleners zijn per dienst ruim 50 minuten kwijt aan het registreren van gegevens.

lees meer

'Idea Generator' beurs voor Nijmeegse virologen

9 juli 2020

Kunnen door muggen overgebrachte ziekten milieuvriendelijker bestreden worden?

lees meer

Verpleegkundigen rouleren tussen Regionale Ambulancevoorziening en Spoedeisende Hulp ‘Je hoeft niet te kiezen voor het een of het ander’

7 juli 2020

In een pilot werken SEH-verpleegkundigen en ambulanceverpleegkundigen afwisselend op de ambulance en de Spoedeisende Hulp. Boeien en binden van verpleegkundigen, dát is het doel van de raamovereenkomst die RAV en Radboudumc in mei afgesloten hebben. Maar het verbetert ook de kwaliteit van zorg.

lees meer

Radboudumc behandelt coronapatiënten die ontwennen van beademing

6 juli 2020

Een deel van de coronapatiënten op de Intensive Care wordt kunstmatig beademd. Van de beademing afkomen, kan voor deze groep lastig zijn. Het Radboudumc beschikt als enige in Nederland over een expertisecentrum waar IC-patiënten ontwennen van de beademing.

lees meer