Nieuws Ontstekingsremmer Anakinra lijkt ademhalingsfunctie te verbeteren in specifieke groep covid19 patie

19 mei 2020

Een Grieks-Nijmeegs onderzoek naar het effect van anakinra bij acht ernstig zieke covid-19 patiënten laat een verbetering van de ademhalingsfunctie zien. De acht patiënten hadden allemaal tekenen van een overactief afweersysteem en orgaanfalen (hemofagocytair syndroom). De behandeling voorkwam niet dat drie van de zeven beademde patiënten uiteindelijk overleden. Ondanks de bemoedigende gegevens is het aantal patiënten in dit onderzoek nog te klein om harde conclusies te trekken, stellen de onderzoekers in Cell Host & Microbe.
 
Ernstige complicaties bij deze patiënten worden vooral veroorzaakt door ontstekingsprocessen, met name aangejaagd door de interleukines 1β en 6 (IL-1β, IL-6). Een teveel aan IL-1β kan leiden tot een hemofagocytair syndroom. Dit is een zeldzaam ziektebeeld waarbij macrofagen en T-cellen zich ongehoord snel vermenigvuldigen en cytokines produceren, wat het ontstekingsproces nog verder opjaagt. Hierdoor kan een zogenoemde ‘cytokinestorm’ ontstaat. Dit is een levensbedreigende situatie waarin ademhalingsproblemen, bloedstolsels, nierschade en leverproblemen ontstaan met een groot risico op orgaanfalen. De schatting is dat twee van de drie patiënten met een ernstige covid-19 infectie op de IC met een cytokinestorm komt te overlijden. De ontstekingsremmer anakinra remt de activiteit van IL-1β. Uit eerder onderzoek is bekend dat het gebruik van anakinra de overlijdenskans bij patiënten met een cytokinestorm ten gevolge van bloedvergiftiging vermindert met dertig procent.
 
Ontstekingsremmer
In het Grieks-Nijmeegse onderzoek wordt het effect van anakinra bij ernstig zieke Covid-19 patiënten met longontsteking en aanwijzingen voor een hemofagocytair syndroom beschreven. De zeven Griekse patiënten, allemaal mannen die werden beademd op de IC, hadden onderliggende aandoeningen zoals hoge bloeddruk en hartproblemen. Een week lang kregen ze anakinra, gecombineerd met antibiotica en hydroxychloroquine, een middel tegen malaria. Vier weken lang werd het effect van de behandeling gevolgd.
De symptomen van het hemofagocytair syndroom verminderden, de meeste laboratoriumuitslagen verbeterden en ook de ademhalingsfunctie ging vooruit. Desondanks overleden uiteindelijk drie van de zeven patiënten. Dat is lager dan de 67 procent overlijdenskans die in andere studies wordt gevonden, maar het gaat hier om relatief weinig patiënten. Onderzoek met meer patiënten zijn nodig om deze eerste positieve gegevens te bevestigen.
 
Interessante optie verder onderbouwen
De achtste patiënt was een Nederlandse vrouw die behandeld werd met chemotherapie en met hydroxychloroquine voor reumatoïde artritis. Zij werd opgenomen met covid-19. Tijdens de opname verslechterde aanvankelijk haar conditie. Bloedonderzoek liet tekenen zien van een hemofagocytair syndroom waarop gestart werd met anakinra. Quirijn de Mast, die als internist bij de behandeling in het Radboudumc was betrokken: “Vanaf de eerste behandeldag knapte ze op. De ontsteking en de behoefte aan extra zuurstof namen af en na ruim een week kon ze het ziekenhuis verlaten.”
“Op basis van deze gegevens lijkt toediening van anakinra bij covid-19 patiënten met tekenen van een hemofagocytair syndroom een interessante optie”, zegt Evangelos J. Giamarellos-Bourboulis, hoogleraar interne geneeskunde aan de National and Kapodistrian University of Athens en coördinator van het onderzoek, “maar we zullen grotere klinische studies moeten doen om deze gegevens verder te onderbouwen.”
 

Illustratie uit: Cell Host & Microbe
 
­­­­­­­­­­­­­­­­­­­-
Publicatie in Cell Host & Microbe: Favorable anakinra responses in severe covid-19 patients with secondary hemophagocytic lymphohistiocytosis - George Dimopoulos, Quirijn de Mast, Nikolaos Markou, Maria Theodorakopoulou, Apostolos Komnos, Maria Mouktaroudi, Mihai G. Netea, Themistoklis Spyridopoulos, Rebecca J. Verheggen, Jacobien Hoogerwerf, Alexandra Lachana, Frank L. van de Veerdonk, Evangelos J. Giamarellos-Bourboulis

Meer informatie


Pieter Lomans

persvoorlichter

neem contact op

Meer nieuws


Verborgen genetische defecten met reële kans op ernstige ziekten Testen zinvol bij bloedverwantschap

19 maart 2021 Onderzoekers van het Radboudumc, het Maastricht UMC+ en internationale collega’s hebben voor het eerst een goed inzicht gekregen in de ‘verborgen genetische defecten’ van de algemene Europese bevolking. lees meer

Reportage over bradykinine-storm vanavond op NPO2 De Kennis van Nu duikt in COVID19 onderzoek

11 november 2020 Soms leest onderzoek als een detective. Het onderzoek naar COVID19 bijvoorbeeld, waarbij internist Frank van de Veerdonk en collega’s al vroeg denken aan een rol voor bradykinine. Vanavond om 22.15 uur op NPO2 lees meer

Genetische mutatie maakt duidelijk hoe coronavirus toeslaat Toll-like receptor 7 speelt essentiële rol in ziekteproces

24 juli 2020 Wanneer kort achter elkaar twee jonge broers uit twee families op de IC aan de beademing moeten, is dat voor artsen en genetici van het Radboudumc aanleiding om naar genetische factoren in de afweer te kijken. Het leidt tot een vondst met mogelijk grote gevolgen. lees meer

Suikerschaar speelt rol bij nier- en longlekkage COVID-19 patiënten Laagmoleculaire heparine kan activiteit schaar misschien dempen

17 juni 2020 Bij de lekkage van vocht uit de bloedvaten naar longen en nieren in COVID-19 patiënten speelt de ‘suikerschaar’ heparanase ook een rol, schrijven onderzoekers van het Radboudumc in een artikel in MedRxiv lees meer

Biomarkers in COVID-19 patiënten ondersteunen bradykinine hypothese

29 mei 2020 Onderzoek naar ontstekingsstoffen in bloed van COVID-19 patiënten ondersteunt de hypothese dat kinines een rol kunnen spelen bij de ernstige ademhalingsproblemen, schrijven onderzoekers van het Radboudumc in MedRxiv lees meer

Waarom het Radboudumc onderzoekt of BCG-vaccin beschermt tegen covid Publicaties ‘trained immunity’ in The Lancet en Nature reviews immunology

14 mei 2020 De afgelopen maanden heeft het Radboudumc enkele onderzoeken opgezet om mogelijke bescherming met het BCG-vaccin tegen het coronavirus (SARS-CoV-2) vast te stellen. lees meer
  • Medewerkers
  • Intranet