Congenitale defecten in de glycosylering (CDG)

Is CDG erfelijk?

De opbouw van enzymen staat in het erfelijk materiaal (DNA). Alle celtypen (behalve de geslachtscellen; spermacellen en eicellen) hebben twee codes voor hetzelfde enzym. Eén code komt van de vader en één van de moeder.

Autosomaal recessieve overerving

Bij de meeste vormen van CDG zijn er twee fouten nodig om ervoor te zorgen dat het kind CDG krijgt. Eén fout komt van de vader en één fout komt van de moeder. We noemen dit een autosomaal recessieve vorm van overerving. Als er maar 1 fout wordt doorgegeven, dan kan het lichaam alsnog voldoende enzym aanmaken.

Autosomaal dominante en X‑gebonden vormen

Er zijn ook zogenaamde autosomaal dominante en X-gebonden vormen van CDG. Hierbij is maar 1 fout in het erfelijk materiaal nodig om CDG te krijgen (autosomaal dominant). Bij deze vormen hebben mannen vaak ernstigere klachten dan vrouwen (X-gebonden).

Een kind met CDG heeft een fout in de DNA‑code voor een enzym dat nodig is voor glycosylering. Daardoor kan het lichaam het enzym niet goed maken. Het proces van glycosylering werkt dan in alle cellen minder goed. Dit zorgt voor medische problemen in meerdere organen. Dat noemen we CDG.

Diagnostiek en diagnose

Hoe wordt CDG vastgesteld?

CDG is moeilijk te vast te stellen. De symptomen en ernst verschillen per patiënt. Bij een vermoeden kunnen we verschillende testen doen om CDG en het type CDG te bepalen.

Eerste afspraak

Meestal wordt u/uw kind verwezen naar een matabool (kinder)arts. Tijdens de eerste afspraak vraagt de arts naar de klachten en de gezondheid van u/uw kind. De arts beoordeelt of de klachten passen bij CDG en welke onderzoeken nodig zijn. 

Onderzoeken

Voor de verschillende onderzoeken zijn vaak meerdere afspraken nodig.

Bloedonderzoek
De eerste screenende tests bestaan uit bloedonderzoek. Hierbij wordt gekeken naar afwijkende glycaanpatronen op eiwitten. Twee eiwitten die vaak worden geanalyseerd zijn transferrine en apolipoproteine C-III. Een andere techniek is glycoprofiling, waarbij alle glycanen tegelijkertijd beoordeeld worden.
Deze eerste screenende tests kunnen helpen vaststellen welk glycosyleringspad is aangetast, maar laten niet zien welke variant de patiënt heeft. De transferrinetest kan soms ook een afwijkende uitslag geven door andere stofwisselingsziekten. Ook het gebruik van alcohol of een infectie kan dit beïnvloeden. Daarom is het vrijwel altijd nodig om vervolgonderzoeken te doen.

Genetisch onderzoek
Met dit onderzoeken kijken we in het erfelijk materiaal of er een verandering is in een gen dat codeert voor glycosyleringsziekte. Hier vindt u meer informatie over dit onderzoek.

Huidbiopt
Om te onderzoeken om welke vorm van CDG het gaat, wordt vaak extra bloed afgenomen, of een stukje huid (huidbiopt).

Dit onderzoek is nodig om de diagnose CDG met zekerheid te stellen. Het is ook belangrijk voor uitleg over erfelijkheid. Zo weten ouders beter wat dit betekent als zij nog een kind willen. Ook kan het belangrijk zijn om te weten voor andere familieleden die vergelijkbare klachten hebben.

Uitslaggesprek

Als de arts alle onderzoekresultaten heeft, kan de diagnose gesteld worden. Tijdens het uitslaggesprek spreekt u de kinderarts metabole ziekten of internist metabole ziekten op de polikliniek, vaak samen met de verpleegkundig specialist. De uitslagen van de verschillende onderzoeken worden doorgenomen. U krijgt te horen of de diagnose bij u/uw kind gesteld is. U krijgt veel informatie, daarom is het handig om iemand mee te nemen die u goed kent. Zodat u op een later moment samen kunt bespreken wat u heeft gehoord.

Soms sluiten ook artsen van andere specialisaties aan bij het gesprek, zodat zij direct uitleg kunnen geven over de diagnostiek of mogelijke behandelingen.

Behandeling

Het is nu niet mogelijk om de genetische oorzaak van een CDG te verhelpen. De behandeling van CDG is vooral gericht op het verminderen van klachten.

Er bestaan mogelijkheden om sommige symptomen van CDGs te behandelen of te verlichten. Dit kan de kwaliteit van leven verbeteren. Voorbeelden van behandelingen zijn:

• fysiotherapie
• psychologische hulp
• de inzet van hulpmiddelen
• een aangepast dieet

Bij stollingsproblemen of hormonale stoornissen kan de arts medicijnen voorschrijven en een behandelplan opstellen.

CDG-route voor kinderen

In het Radboudumc is er voor kinderen een speciale CDG route. Dit is een opname van 4-5 dagen. Tijdens de opname bekijken verschillende artsen en paramedici op welk vlak uw kind problemen heeft. Zij geven adviezen over de ondersteuning en behandeling.

Behandeling met suikers

Bij een klein aantal vormen van CDG kunnen specifieke suikers het glycosyleringsproces gunstig beïnvloeden. Dit werkt alleen bij specifieke typen CDG.

Orgaantransplantatie

Bij sommige vormen van CDG is een orgaan zo beschadigd dat een orgaantransplantatie kan helpen. Cellen van het donororgaan hebben dan wel de juiste genen en enzymen voor glycosylering. Levertransplantatie is uitgevoerd bij een enkele patiënt met MPI-CDG

Bij elke patiënt moet goed worden bekeken of een behandeling met orgaantransplantatie zinvol is. Artsen wegen daarbij de mogelijke voordelen af tegen de risico’s en nadelen.

Controle

We adviseren u om onder controle te blijven op de polikliniek. Tijdens de controles volgen we hoe de ziekte zich ontwikkelt. Ook krijgt u informatie over de ziekte en bespreken we nieuwe ontwikkelingen op het gebied van glycosyleringsziekten. Als het nodig is, doen we extra onderzoek of passen we de behandeling aan.

De controles kunnen gedaan worden door de kinderarts metabole ziekten, de internist metabole ziekten of de verpleegkundig specialist.

De meeste controles zijn in het Radboudumc. Hier werkt het gespecialiseerde team dat veel ervaring heeft met glycosyleringsziekten. Gesprekken kunnen ook via een videoverbinding of telefonisch plaatsvinden.

Samenwerking met andere zorgverleners

We werken regelmatig samen met andere ziekenhuizen in de regio of met een revalidatiecentrum. Dit hangt af van de situatie van de patiënt.