Wat zijn hersentumoren?

Gezwellen (tumoren) in de hersenen kunnen ontstaan in het hersenweefsel zelf (primaire hersentumoren) of vanuit de hersenvliezen. Hersentumoren kunnen goedaardig of kwaadaardig zijn. Ook uitzaaiingen van kanker naar de hersenen (hersenmetastasen) behoren tot de hersentumoren.

lees meer

Wat zijn hersentumoren?

Gezwellen (tumoren) in de hersenen kunnen ontstaan in het hersenweefsel zelf (primaire hersentumoren) of vanuit de hersenvliezen. Hersentumoren kunnen goedaardig of kwaadaardig zijn. Ook uitzaaiingen van kanker naar de hersenen (hersenmetastasen) behoren tot de hersentumoren.

Goedaardige hersentumoren

Een goedaardige tumor is meestal goed afgegrensd, groeit langzaam en dringt niet door in het omliggende weefsel. Maar een goedaardige tumor kan wel grote gevolgen hebben doordat deze het omringende hersenweefsel kan verdringen. De meest voorkomende goedaardige hersentumor is het meningeoom, dat ontstaat vanuit de hersenvliezen. Een ander goedaardig gezwel is de hypofysetumor. De hypofysetumor ontstaat in de hypofyse; een klein, hormonenproducerende klier achter de ogen. Deze tumoren zijn over het algemeen goed operatief te verwijderen.
 

Kwaadaardige hersentumoren

Primaire, kwaadaardige hersentumoren worden gliomen genoemd. Ze ontstaan vanuit de steuncellen (=gliacellen) van het hersenweefsel. Zij worden genoemd naar het type cel waaruit ze ontstaan. De belangrijkste soorten zijn astrocytomen, oligodendrogliomen en mengvormen hiervan. 

De mate van kwaadaardigheid of agressiviteit van een glioom wordt uitgedrukt in verschillende gradaties. De meest gebruikte indeling is die in laaggradige (graad 1 en 2) en hooggradige (graad 3 en 4) gliomen. Het hooggradige glioom (graad 4) komt het meeste voor en heet ook wel glioblastoom. Hooggradige gliomen groeien snel en ongeremd, laaggradige gliomen groeien langzaam. Een glioom is niet goed afgegrensd en ziet er grillig uit. De tumor verdringt niet alleen het omringende weefsel, maar kan er ook binnendringen (infiltratieve groei). Hierdoor is de tumor vrijwel nooit in zijn geheel met een operatie te verwijderen. Ondanks aanvullende behandeling zal de tumor in de loop van de tijd weer aangroeien. In tegenstelling tot kwaadaardige tumoren elders in het lichaam zaait een glioom zelden uit naar andere organen in het lichaam.

In Nederland wordt er jaarlijks bij ongeveer 1000 mensen een primaire hersentumor vastgesteld. Het laaggradige glioom treedt meestal op tussen de 20 en 40 jaar, het glioblastoma multiforme komt vaker voor boven de 40-50 jaar. Over de oorzaken ervan is nog geen zekerheid. Gliomen zijn over het algemeen niet erfelijk, in uitzonderlijke gevallen komt een glioom in het kader van een (meestal al bekende) erfelijke aandoening voor.

De patholoog stelt het type en de graad van de tumor vast. Dit gebeurt op basis van microscopisch onderzoek van een stukje tumorweefsel. Tevens wordt er onderzoek gedaan naar de precieze moluculaire eigenschappen van de tumor. Tumortype en -graad zijn van belang voor de prognose en voor het vaststellen van de behandeling.

Hersenmetastasen

Naast de hersentumoren die vanuit de hersenen groeien (de primaire tumoren) bestaan er ook secundaire hersentumoren. Secundaire hersentumoren zijn uitzaaiingen (metastasen) naar de hersenen die vanuit kanker elders in het lichaam ontstaan. Meestal ontstaan ze laat in het beloop van de ziekte. Longkanker, borstkanker en huidkanker zijn de meest voorkomende oorzaken, maar ook andere kankersoorten kunnen uitzaaiingen in de hersenen veroorzaken. De behandelingsmogelijkheden van hersenmetastasen hangen onder andere af van de aard van de oorspronkelijke tumor, de fase van de ziekte en de locatie van de tumor.

Contact

Neuro-oncologie

(024) 361 66 00
contact

Radboudumc Expertise­centrum Neuro-oncologie

Het Radboudumc Expertisecentrum Neuro-oncologie biedt specialistische zorg voor patiënten met goed- of kwaadaardige hersentumoren.

lees meer

Symptomen van een hersentumor

De symptomen die u ervaart als gevolg van een hersentumor zijn sterk afhankelijk van het gebied in de hersenen waar de tumor is ontstaan en de groeisnelheid van de tumor.

lees meer

Symptomen van een hersentumor

De symptomen die u ervaart als gevolg van een hersentumor zijn sterk afhankelijk van het gebied in de hersenen waar de tumor is ontstaan en de groeisnelheid van de tumor. De symptomen variëren van vage klachten tot uitgebreide lichamelijke uitvalsverschijnselen. Er zijn grofweg vier symptoomgroepen:

1. Uitvalsverschijnselen

De hersenen zijn het centrum dat het functioneren van ons lichaam regelt. Als een tumor het omringende hersenweefsel beschadigt of verdringt, kan de functie van dit hersengebied uitvallen, waardoor er uitvalsverschijnselen optreden. Afhankelijk van de plaats van de tumor in de hersenen kunnen er verschillende problemen ontstaan, zoals verlies van kracht in één of meer lichaamsdelen, problemen met het spreken of begrijpen van taal, vergeetachtigheid of problemen met horen of zien.

2. Epilepsie

Een ander verschijnsel dat bij een hersentumor kan optreden is een ‘toeval’. Toevallen worden aangeduid met de term ‘epilepsie’ en zorgen voor een bewustzijnsdaling en/of samentrekking van de spieren. Irritatie van de zenuwcellen in het hersenweefsel veroorzaakt epileptische aanvallen. Daardoor produceren de zenuwen te veel activiteit. 

3. Druktoename in de schedel

Een toename van de druk binnen de schedel zorgt voor andere symptoomverschijnselen. Binnen de schedel is er een beperkte ruimte voor hersenen, hersenvocht (liquor) en bloed. Het volume van de schedelinhoud kan bij een hersentumor toenemen door:
  • de aanwezigheid en groei van de tumor
  • vochtophoping rond de tumor
  • blokkade van de circulatie van het hersenvocht door de tumor
  • een bloeding in of rond de tumor
Omdat de schedelgrootte niet kan toenemen, geeft volumetoename in de schedel een drukverhoging binnen de schedel. Daardoor kunt u last hebben van aanhoudende hoofdpijn, braken en sufheid. Hoofdpijn ontstaat vooral bij drukverhogende activiteiten, zoals bukken, niezen of persen.

4. Psychische veranderingen

De tumor kan groeien in een neurologisch ‘stil’ gebied. Dat wil zeggen het deel van de hersenen waar de uitval minder snel opvalt. De verschijnselen bestaan vaak uit psychische veranderingen, zoals trager worden of minder geremd zijn.

Multidiscipli­naire zorg

In het Radboudumc is een multidisciplinair team van behandelaars betrokken bij het onderzoek en de behandeling van hersentumoren.

lees meer

Multidiscipli­naire zorg

In het Radboudumc is een multidisciplinair team van behandelaars betrokken bij het onderzoek en de behandeling van hersentumoren. Dit team bestaat uit behandelaars die zijn gespecialiseerd in hersentumoren, zoals een neuro-oncoloog,verpleegkundig specialist, neurochirurg, radiotherapeut, radioloog, internist-oncoloog en patholoog. Zij werken onderling nauw samen en komen wekelijks bijeen in de tumorwerkgroep neuro-oncologie. We bespreken patiënten met uiteenlopende neuro-oncologische problemen en stellen een behandeladvies op. Vervolgens wordt de diagnose en het behandelplan met u besproken.
De tumorwerkgroep neuro-oncologie van het Radboudumc is een multidisciplinaire werkgroep die ook actief is op landelijk en internationaal niveau. De werkgroep neemt deel aan (internationaal) wetenschappelijk onderzoek om de zorg en behandeling voor patiënten met hersentumoren te verbeteren.

De diagnose van een hersentumor

De specialist (neuroloog, neuroloog in opleiding of verpleegkundig specialist) vraagt in een anamnesegesprek naar de aard en het beloop van uw klachten.

lees meer

De diagnose van een hersentumor

De specialist (neuroloog, neuroloog in opleiding of verpleegkundig specialist) vraagt in een anamnesegesprek naar de aard en het beloop van uw klachten. De specialist  krijgt zo direct een indruk van enkele belangrijke hersenfuncties, zoals het denken, geheugen, spraak- en taalvermogen. Daarna volgt een lichamelijk onderzoek waarbij onder andere  uw spraak, kracht, gevoel, coördinatie en reflexen worden onderzocht. Bij een verdenking op een hersentumor of andere hersenziekte laat de specialist een MRI of CT-scan van de hersenen maken. Meestal kan op basis van de scan de diagnose hersentumor worden gesteld. Voor de definitieve diagnose is een scan niet voldoende. Hiervoor is weefsel uit de hersentumor nodig om onder de microscoop te onderzoeken. Uit dit weefsel kan de soort en de kwaadaardigheid van de tumor worden vastgesteld. Soms is het voldoende om een klein stukje weefsel uit het afwijkende gebied af te nemen: een biopsie. In andere situaties wordt weefsel verkregen door middel van een grotere operatie, waarbij zoveel mogelijk van de tumor wordt verwijderd.

Voor verwijzers

Als u een patiënt wilt doorverwijzen naar onze afdeling, neemt u dan contact op met Polikliniek Neurologie planningsbureau, huispost 943 Antwoordnummer 540, 6500 VC Nijmegen

Verpleegkundig specialist neuro-oncologie

De verpleegkundig specialist is een verpleegkundige met een aanvullende opleiding op medisch gebied. Hij of zij heeft kennis van uw aandoening en van het traject dat u doorloopt. De verpleegkundig specialist geeft voorlichting en medische adviezen.

Lees meer

Verpleegkundig specialist neuro-oncologie

De verpleegkundig specialist

U bent in behandeling bij het Neuro-oncologisch netwerk van het Radboudumc. De verpleegkundig specialist is hier uw vaste contactpersoon. Hij of zij is medebehandelaar in het team van neurochirurgen, neurologen, oncologen en radiotherapeuten.
                    
De verpleegkundig specialist is een verpleegkundige met een aanvullende opleiding op medisch gebied. Hij of zij heeft kennis van uw aandoening en van het traject dat u doorloopt. De verpleegkundig specialist geeft voorlichting en medische adviezen. Daarnaast helpt hij of zij u om overzicht te houden over de behandeling.

Afspraken

De verpleegkundig specialist kan een aantal vaste afspraken met u op de polikliniek inplannen, of telefonisch contact met u houden. Deze afspraken kunnen gecombineerd worden met de afspraken bij de medisch specialist of onafhankelijk daarvan. U of uw naasten kunnen de verpleegkundig specialist ook zelf benaderen met al uw vragen. Uit ervaring weten we dat het prettig voor u kan zijn als er tijdens de gesprekken een familielid of goede vriend(in) mee kan komen. Veel voorkomende gespreksonderwerpen zijn:
  1. Operatie en opnameduur (indien van toepassing)
  2. Werking en bijwerking van medicijnen
  3. Epileptische aanvallen
  4. Lichamelijke en geestelijke klachten
  5. Vragen of problemen op sociaal en emotioneel gebied
  6. Behandelmogelijkheden
  7. Planning van afspraken
  8. Verwijzing naar andere zorgverleners
  9. Informatie over patiëntenverenigingen

Patiëntenportaal

In het patiëntenportaal Mijn Radboud kunt u via een beveiligd systeem online uw dossier inzien, een bericht versturen aan uw arts of verpleegkundig specialist. Informatie over Mijn Radboud vindt u op de website, of bij de inschrijfbalies van het ziekenhuis.

Bereikbaarheid

Aanwezig: maandag t/m vrijdag 8.30-17.00 uur
Telefoon: 06-15876399.
Bij geen gehoor (024) 361 66 04 (secretariaat Neurochirurgie)
Buiten kantoortijden kunt u bij spoedeisende vragen of problemen contact opnemen met uw (diensdoende) huisarts of 112.

Voor niet dringende vragen kunt u ook contact op nemen met de volgende afdelingen:

  • Verpleegafdeling Neurochirurgie (024) 361 50 10
  • Verpleegafdeling Neurologie (024) 361 50 20
  • Afdeling Medische Oncologie (024) 361 88 23
  • Afdeling Radiotherapie (024) 361 66 05
  • Mail: neurooncologie@radboudumc.nl
Postadres
Radboudumc t.a.v. Verpleegkundig Specialist neuro-oncologie
secretariaat Neurochirurgie, HP 633
Postbus 9101
6500HB Nijmegen.

Onderzoeken, behandelingen & betrokken afdelingen


Onderzoek MRI-scan

Met een MRI-scan van de hersenen kunnen we een hersentumor aantonen en het beloop volgen. Het type en de graad van de tumor kunnen we vaststellen door weefseldiagnostiek. Ander onderzoek wordt verricht als daar aanleiding toe is. naar het onderzoek

Behandeling bij hersen­tumoren

Welke behandeling voor u het meest geschikt is, hangt af van de grootte, kwaadaardigheid en plaats van de tumor. De behandeling kan erop gericht zijn om te genezen of om de ziekte te remmen.

  • Met het advies van de Tumorwerkgroep wordt het behandelplan van de patiënt besproken.

    lees meer


    Tumorwerkgroep Neuro-oncologie

    Het multidisciplinaire team van behandelaars komt wekelijks samen in de Tumorwerkgroep Neuro-oncologie. De Tumorwerkgroep bespreekt patiënten met uiteenlopende neuro-oncologische problemen en stelt een behandeladvies op.

    De behandelend specialist bespreekt het behandeladvies van de Tumorwerkgroep met de patiënt en zijn familie. Gaat de patiënt akkoord met het behandelplan, dan vindt verwijzing plaats naar de afdeling die de behandeling uitvoert. Dat kan voor een operatie de afdeling Neurochirurgie zijn, voor bestraling de afdeling Radiotherapie, of voor chemotherapie de afdeling Medische Oncologie.


  • Afwachtend beleid

    Hierbij blijft u onder controle bij uw specialist en worden er regelmatig MRI-scans gemaakt. Hiervoor kan worden gekozen als u geen of weinig klachten heeft, als het om een laaggradige tumor gaat of als een behandeling kan worden uitgesteld tot een later moment.

    Bij een hersentumor (glioom) is de behandeling gericht op het remmen van de groei van de tumor en/of vermindering van uw klachten. Een glioom is echter  nooit in zijn geheel te verwijderen. Na verloop van tijd zal de tumor weer aangroeien. Dat heet een recidief tumor. Op dat moment wordt er opnieuw bekeken welke behandelingsmogelijkheden er zijn.

Betrokken afdelingen

De volgende afdelingen zijn betrokken bij het onderzoek en de behandeling naar hersentumoren.

  • Op de afdeling Medische Oncologie komen patiënten met kanker die worden behandeld of zijn behandeld met medicijnen.

    naar de afdeling


Ondersteunende zorg bij hersen­tumoren

Kanker en de behandeling van kanker kunnen zwaar voor u en uw naasten zijn. Niet alleen kunt u last hebben van lichamelijke klachten, ook op persoonlijk of professioneel vlak kunnen u en uw naasten tegen knelpunten aanlopen.

lees meer

Ondersteunende zorg bij hersen­tumoren

Kanker en de behandeling van kanker kunnen zwaar voor u en uw naasten zijn. Niet alleen kunt u last hebben van lichamelijke klachten, ook op persoonlijk of professioneel vlak kunnen u en uw naasten tegen knelpunten aanlopen. Om deze knelpunten te herkennen èn bespreekbaar te maken heeft u contact met uw verpleegkundig specialist. U kunt met haar bespreken of een doorverwijzing naar een gespecialiseerde zorgverlener u kan ondersteunen bij uw behandeling(en).

Voor jongeren en jongvolwassenen (AYA’s, 18-35 jaar) bieden we gespecialiseerde, leeftijdspecifieke ondersteuning. AYA’s kunnen terecht bij de AYA-poli.

Epilepsie bij een hersentumor

Epilepsie uit zich in de vorm van aanvallen. Niet iedereen met een hersentumor krijgt epileptische aanvallen.

lees meer

Rijvaardigheid na een hersentumor

Een aandoening aan de hersenen kan gevolgen hebben voor uw rijvaardigheid. Er zijn een aantal voorwaarden als u een hersentumor heeft of heeft gehad en u weer per auto of motor aan het verkeer wilt deelnemen.

lees meer

Radboud Oncologie Fonds

Het Radboud Oncologie Fonds is opgericht om samen met partner KWF Kankerbestrijding Oost-Nederland meer te betrekken in de strijd tegen kanker.

lees meer

Uw privacy

Op het moment dat u in het ziekenhuis de diagnose kanker krijgt, leggen artsen en verpleegkundigen in het ziekenhuis uw gegevens vast in een medisch dossier. Dit moet volgens de wet.

lees meer

Uw privacy

Op het moment dat u in het ziekenhuis de diagnose kanker krijgt, leggen artsen en verpleegkundigen in het ziekenhuis uw gegevens vast in een medisch dossier. Dit moet volgens de wet. Sommige van uw gegevens in het medisch dossier worden opgenomen in een onafhankelijke databank: de Nederlandse Kankerregistratie (NKR).

Dit verzamelen van gegevens in de NKR gebeurt omdat artsen en onderzoekers betrouwbare en relevante gegevens nodig hebben van patiënten met kanker. Hiermee kunnen zij onderzoek doen om meer over kanker te weten te komen. Door dit onderzoek ontstaan betere inzichten, effectievere behandelingen en uiteindelijk een beter resultaat in de zorg voor patiënten met kanker.

Meer informatie over de Nederlandse Kankerregistratie en wat deze voor u betekent: Registratie van kanker.

Onze mensen