Over dit platform

Deze pagina over loopproblemen bij de ziekte van Parkinson is speciaal voor mensen met parkinson, hun naasten, en parkinson zorgverleners. Het is volledig gericht op creatieve manieren om het lopen te verbeteren.

lees meer

Over dit platform

Deze pagina over loopproblemen bij de ziekte van Parkinson is speciaal voor mensen met parkinson, hun naasten, en parkinson zorgverleners. Het is volledig gericht op creatieve manieren om het lopen te verbeteren: zogenaamde ‘compensatiestrategieën’. Op dit platform vindt u een video-overzicht van de bekende strategieën, inclusief achtergrondinformatie. Daarnaast heeft u de mogelijkheid om zelf bij te dragen aan het overzicht door video’s van uw eigen succesvolle strategieën in te sturen. Op deze manier vormt deze pagina een interactief platform, waarbij mensen met parkinson en zorgverleners van elkaar kunnen leren. Zo hopen we het voor iedereen gemakkelijker te maken om behulpzame manieren te vinden om het lopen te verbeteren.

Deel uw video

Gebruikt u zelf een compensatiestrategie waarvan nog geen video is opgenomen op deze pagina? Deel uw idee vooral met ons en wellicht staat uw video er straks ook tussen! naar het formulier

Stappenplan jouw strategie vinden

Tips om te bepalen welke strategie voor jou het beste kan werken.

lees meer

Stappenplan jouw strategie vinden

Welke strategie werkt voor u?

Afzonderlijke compensatiestrategieën hebben niet allemaal hetzelfde effect bij iedere persoon met parkinson. Wat voor de één werkt, kan bij de ander geen, of zelfs een nadelig effect op het lopen hebben. Ook weten we inmiddels dat het effect van een strategie kan afhangen van de situatie waarin de strategie nodig is. Voor het opstarten met lopen kan bijvoorbeeld een andere strategie nodig zijn dan voor het maken van een draai, of het doorkruisen van een smalle ruimte. Het is daarom van belang om verschillende compensatiestrategieën uit te proberen, en zo per persoon en per situatie te bepalen welke strategieën het beste werken. Maar hoe pak je dit aan?

Het vinden van de beste strategie is een persoonlijk proces, omdat het sterk afhankelijk is van uw persoonlijke voorkeuren en behoeften. Helaas kunnen we op dit moment (nog) niet voorspellen wie wél baat heeft bij een bepaalde strategie, en wie misschien niet. Dit betekent ook dat we geen exact recept kunnen uitschrijven voor het vinden van de beste strategieën. Wel kunnen we een aantal algemene handvatten aanbieden die u zouden kunnen ondersteunen in uw zoektocht naar de optimale strategieën voor uw situatie:

De stappen

  1. Bepaal welke aspecten van het lopen u zou willen verbeteren met behulp van een strategie. Bijvoorbeeld: zoekt u ondersteuning van het loopritme, wilt u focussen op het maken van grotere passen, of bent u op zoek naar een strategie die u helpt met het doorbreken van bevriezen van lopen? Lees meer over de verschillende loopproblemen bij parkinson.

  2. Bepaal in welke situaties u de strategie het meest waarschijnlijk nodig zou hebben, of zou willen gebruiken. Bijvoorbeeld: als u een stuk gaat wandelen in het bos, als u een krappe draai moet maken in de keuken, of als u ’s nacht naar het toilet moet lopen?

  3. Aan de slag! Selecteer een aantal strategieën uit het overzicht die u op voorhand al aanspreken, het liefst uit verschillende categorieën. Probeer de strategieën samen met een partner/familielid/vriend of uw therapeut uit, in de situatie waarin u de strategie in de toekomst daadwerkelijk zou willen toepassen. Sommige strategieën zullen goed werken, anderen misschien helemaal niet: het is een kwestie van uitproberen en ervaren hoe het in uw geval uitpakt.

  4. U kunt ook experimenteren met het combineren van verschillende strategieën, om deze voor uw situatie te optimaliseren. Bijvoorbeeld: tellen tijdens het lopen combineren met het hoger optillen van de knieën. Bekijk de voorbeeldvideo 'Tellen'.

  5. Het kan behulpzaam zijn om te documenteren welke strategieën u al heeft uitgeprobeerd, in welke situaties, en wat het effect daarvan op uw lopen was. Ook kunt u uw proces dan gemakkelijker delen met bijvoorbeeld uw ergo- of fysiotherapeut. Dat kan in een tabel als deze: 

Strategie

Categorie

Situatie

Effect op het lopen

In gedachten 1,2,3,4 tellen

Interne cueing

Opstarten van het lopen

Werkt goed: lopen ging beter dan normaal.

Lopen op het ritme van een metronoom

Externe cueing

Wandeling in het bos

Werkt niet: lopen ging minder goed dan normaal.

Download deze tabel als Word-bestand, zodat u deze zelf kunt invullen.


Loopproblemen bij Parkinson

Door loopproblemen worden mensen met parkinson of Parkinsonisme minder mobiel, minder actief, en kunnen ze vallen met blessures tot gevolg.

lees meer

Loopproblemen bij Parkinson

Loopproblemen behoren tot de meest hinderlijke problemen bij mensen met de ziekte van Parkinson en bij mensen met Parkinsonisme. Door loopproblemen worden mensen met parkinson minder mobiel, minder actief, en kunnen ze vallen met blessures tot gevolg.


  • Loopproblemen behoren tot de meest hinderlijke problemen bij mensen met de ziekte van Parkinson en bij mensen met Parkinsonisme. Door loopproblemen worden mensen met parkinson minder mobiel, minder actief, en kunnen ze vallen met blessures tot gevolg.

    Bij mensen met de ziekte van Parkinson zijn veranderingen in het looppatroon meestal continue aanwezig. Dit kan subtiel zijn, zoals een verminderde armzwaai, maar ook meer uitgesproken zoals een schuifelend looppatroon met korte pasjes.

    Er kunnen ook loopproblemen zijn die op sommige momenten kunnen optreden: ook wel ‘episodische loopproblemen’ genoemd. Bevriezen van lopen (‘freezing of gait’) is het belangrijkste episodische loopprobleem bij mensen met parkinson. Tijdens bevriezen van lopen hebben mensen het gevoel dat hun voeten plotseling vastgeplakt zitten aan de grond. Hierdoor lukt het niet om een stap te maken, of mensen maken hele snelle stapjes op de plaats. Bevriezen van lopen treedt vaak op bij het starten van lopen, bij het lopen door een deur, onder tijdsdruk en tijdens het draaien. Ook angst of twee dingen tegelijk willen doen kunnen belangrijke triggers zijn voor het ontstaan van bevriezen van lopen. Een voorbeeld van bevriezen van lopen ziet u in onderstaande video.

    Een tweede vorm van episodische loopproblemen is festinatie. Hierbij gaan mensen met parkinson steeds sneller lopen met steeds kleinere passen. De passen kunnen zo klein worden dat festinatie uiteindelijk overgaat in bevriezen van lopen. Vaak helt het bovenlichaam hierbij teveel naar voren.  Een voorbeeld van festinatie ziet u in onderstaande video.


Compensatie­strategieën

Compensatiestrategieën zijn creatieve manieren om het lopen te verbeteren bij de ziekte van Parkinson.

lees meer

Compensatie­strategieën

Helaas verdwijnen de loopproblemen bij parkinson niet volledig door het gebruik van medicijnen. Ook kan het zijn dat de medicijnen hinderlijke bijwerkingen geven. Daarom is aanvullende revalidatiebehandeling nodig. Een belangrijk onderdeel hiervan is het aanleren van compensatiestrategieën. Dit zijn trucs die mensen met parkinson gebruiken om het lopen te verbeteren. Voorbeelden hiervan zijn: het lopen op het ritme van een metronoom, het stuiteren van een bal tijdens het lopen, zijdelings lopen, of het imiteren van het looppatroon van iemand anders. Grofweg kunnen de beschikbare compensatiestrategieën worden ingedeeld in zeven hoofdcategorieën:

  1. Gebruik maken van prikkels van buitenaf (externe cues);

  2. Gebruik maken van zelf-gegenereerde prikkels (interne cues);

  3. Het veranderen van de balansvoorwaarden;

  4. Het veranderen van de gemoedstoestand;

  5. Het observeren en inbeelden van lopen (actie-observatie en motor imagery);

  6. Het aannemen van een nieuw looppatroon;

  7. Alternatieven voor lopen, waarbij de benen gebruikt worden.

Binnen elke categorie zijn talloze, unieke strategieën bekend. Een uitgebreidere toelichting van wat deze zeven categorieën precies inhouden, met daarbij praktisch toepasbare voorbeelden van strategieën vindt u op de hoofdpagina van Lopen met Parkinson

Opvallend genoeg hebben afzonderlijke compensatiestrategieën niet allemaal hetzelfde effect bij iedere persoon met Parkinson. Wat voor de één werkt, kan bij de ander geen, of zelfs een nadelig effect op het lopen hebben. Daarnaast kan het effect van een strategie ook nog afhangen van de situatie waarin de strategie nodig is. Waarschijnlijk is voor het opstarten met lopen een andere strategie nodig dan voor het maken van een draai, of het doorkruisen van een smalle ruimte. Het is daarom van belang om meerdere, verschillende compensatiestrategieën uit te proberen, en zo per persoon en per situatie te bepalen welke strategieën het beste werken. Bekijk daarvoor het stappenplan voor het vinden van de beste strategie

Hopelijk biedt het overzicht op deze pagina's u inspiratie, en ontdekt u via deze weg bruikbare manieren die het lopen ondersteunen!

Beschikbare strategieën


Alle video's van compensatie­strategieën

Een overzicht van alle beschikbare voorbeeldvideo's, los van hun categorie.

lees meer

Beter lopen op 55 manieren

Een poster met een geïllustreerd overzicht van 55 verschillende strategieën waarmee mensen met parkinson het lopen kunnen verbeteren.

lees meer

Beter lopen op 55 manieren

Patiëntonderzoeker Marina Noordegraaf (Verbeeldingskr8) maakte een poster met een geïllustreerd overzicht van 55 verschillende strategieën waarmee mensen met parkinson het lopen kunnen verbeteren. Download de poster.

Referentie: Noordegraaf, Marina, & Nonnekes, Jorik. (2020). 55 Detours with which Parkinson patients bypass freezing (Poster) (1.2). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.4299641

Team Lopen met Parkinson


Jorik Nonnekes

revalidatiearts


Anouk Tosserams

arts-onderzoeker


Contact over Lopen met Parkinson

Heeft u vragen of opmerkingen over deze pagina? Deel ze met ons!
contactformulier

Ingrid Sturkenboom

ergotherapeut


Maarten Nijkrake

fysiotherapeut

  • Medewerkers
  • Intranet