Bacteriën spelen grote rol in bevorderen darmkanker twee soorten werken samen in groei tumoren

2 februari 2018

Twee soorten darmbacteriën spelen een rol bij de groei van tumoren bij patiënten met erfelijke darmkanker. Dit blijkt uit Amerikaans onderzoek van het Johns Hopkins University waar Annemarie Boleij van het Radboudumc aan meewerkte. Bij muizen lijken beide bacteriën zelfs samen te werken om de groei van tumoren te bevorderen. Deze verrassende ontdekking biedt nieuwe mogelijkheden voor diagnostiek en preventie van darmkanker. De resultaten verschenen op 2 februari in Science.

Ongeveer vijf procent van de gevallen van darmkanker zijn het gevolg van een erfelijke variant, zoals familiaire adenomateuze polyposis (FAP). Patiënten met dit syndroom hebben een mutatie in een gen dat normaal gesproken tumorvorming onderdrukt. Al vanaf jonge leeftijd hebben patiënten daardoor last van poliepvorming in de darm, wat na verloop van tijd overgaat in darmkanker. Van patiënten met niet erfelijke darmkanker is bekend dat sommige bacteriën het darmslijmvlies kunnen binnendringen op de plaatsen waar tumoren ontstaan. Het is de vraag of deze bacteriën ook een rol spelen in het ontstaan van de kanker.
 
Biofilms
In darmweefsel van zes FAP-patiënten vonden de onderzoekers biofilms van bacteriën in de slijmlaag van de dikke darm. Een biofilm is een bacteriekolonie die is omringd door een eigen slijmlaag die de bacteriën beschermt tegen invloeden van buitenaf. Een genetische analyse wees uit dat deze films voornamelijk bestaan uit Escherichia coli en Bacteriodes fragilis. Dit is opmerkelijk, aangezien er meer dan 500 bacteriesoorten in de darm voorkomen en beide bacteriën normaal gesproken als gezond beschouwd worden.
 
Samenwerken
Een diepere analyse van de bacteriën in darmbiopten van 25 andere FAP-patiënten liet zien dat het om subtypes van de bacteriën gaat die zogenaamde oncotoxines produceren. De B. fragilis bacteriën maken een giftige stof die cellen in de darmwand aanzetten tot tumorgroei. Deze stof lokt daarnaast een ontstekingsreactie uit die in het voordeel van de tumor lijkt te werken. E.coli bacteriën maken op hun beurt een stof die DNA-schade veroorzaakt aan de darmcellen, wat kan resulteren in mutaties in het DNA.
 
Synergie
Annemarie Boleij werkte met behulp van een Rubicon subsidie twee jaar mee aan het onderzoek bij de Johns Hopkins University: “We hebben bij muizen onderzocht hoe de bacteriën samenwerken. Afzonderlijk doen ze niets. Maar samen is er een synergie en ontstaan er tumoren. Dit kan te maken hebben met die ontstekingsreactie. En het lijkt ook zo te zijn dat B. fragilis zich in de slijmlaag van de darm kan vestigen en zo de weg vrij kan maken voor de E. coli bacteriën wat leidt tot verhoogde DNA-schade en tumorvorming.”
 
Preventie
De bevindingen in Science bieden nieuwe mogelijkheden voor diagnostiek en preventie van darmkanker. Annemarie Boleij: “Als FAP-patiënt heb je een groot risico op het krijgen van darmkanker. Nu we weten dat bacteriën zo’n belangrijke rol spelen, zouden we kunnen onderzoeken of je het risico kunt verlagen door de bacteriën te elimineren. Bijvoorbeeld met bepaalde voeding, vaccinaties tegen deze bacteriën of probiotica. Dit kan ook voor patiënten met andere vormen van darmkanker, of ontstekingsziekten van de darm van belang zijn.”

Meer informatie


drs. Marcel Wortel

(024) 81 87389
persvoorlichter

Meer nieuws


Jonge overlevers van kanker houden jarenlang sociale problemen Sociaal functioneren stagneert een jaar na diagnose

24 maart 2017

Adolescenten en jongvolwassenen die kanker overleven, worstelen vaak nog jaren na de diagnose met sociale problemen.

lees meer

Opsporen verhoogd familierisico borstkanker Pleidooi voor vragenlijst bij bevolkingsonderzoek borstkanker

21 april 2017

Onderzoekers van het Radboudumc pleiten voor het toevoegen van een vragenlijst aan het nationale bevolkingsonderzoek borstkanker.

lees meer

Michel van den Heuvel benoemd tot hoogleraar Longoncologie

1 juni 2017

Dr. Michel van den Heuvel is met ingang 15 mei 2017 benoemd tot hoogleraar Longoncologie aan de Radboud Universiteit/het Radboudumc. Van den Heuvel was tot voor kort als longarts werkzaam in het Nederlands Kanker Instituut/Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis.

lees meer

Marjolijn Ligtenberg benoemd tot hoogleraar Moleculaire Tumorgenetica

13 juni 2017

Dr. M.J.L. Ligtenberg is met ingang van 1 juni 2017 benoemd tot hoogleraar Moleculaire Tumorgenetica aan het Radboudumc. Het onderzoek van prof. Ligtenberg richt zich op het gebruik van tumorgenetische informatie om kanker vroeg op te sporen en patiënten behandeling op maat te geven.

lees meer

Endeldarmsparende behandeling lijkt voor meer patiënten mogelijk Radboudumc start internationaal onderzoek

6 juli 2017

Niet alle patiënten met endeldarmkanker hebben een operatie nodig. Dat concluderen onderzoekers van het Radboudumc na het bekijken van data van de Nederlandse Kanker Registratie. Het Radboudumc Centrum voor Oncologie start een internationaal onderzoek naar twee endeldarmsparende behandelingen.

lees meer

Binnen twee weken diagnose prostaatkanker

10 juli 2017

Sneltraject prostaatdiagnostiek Radboudumc biedt patiënten sneller duidelijkheid en minder onnodige behandelingen.

lees meer
inloggen