Radboudumc Laboratorium voor Diagnostiek

Klinische Chemie

Op de Klinische Chemie van het RLD onderzoeken we bloed en andere lichaamsvochten om inzicht te krijgen in de biochemische processen van het lichaam. Met moderne analysetechnieken en geavanceerde laboratoriumapparatuur bepalen we onder meer zouten, eiwitten, enzymen en stofwisselingsproducten. Deze gegevens helpen artsen om ziekten op te sporen, behandelingen te volgen en gezondheidsrisico’s in te schatten.

We analyseren onder andere:

• Elektrolyten
  Zoals natrium, kalium en chloride. Belangrijk voor vochtbalans en hartfunctie.
• Nier- en leverfunctiewaarden
  Zoals kreatinine, cystatine C, albumine, ureum, ALAT en ASAT.
• Bloedgassen
  Voor het beoordelen van de longfunctie en bloedsomloop.
• Vitaminen en (spore) elementen
  Voor het opsporen van deficiënties en stapelingsaandoeningen van vitamines en mineralen, waaronder de ijzerstofwisseling, met analyses zoals ferritine, folaat, vitamine B12 en hepcidine.  
• Cardiale markers
  Voor het beoordelen van cardiale schade en functie, zoals troponine en NT-proBNP.
• Eiwitten en enzymen
  Voor het opsporen van ontstekingen, orgaanschade of erfelijke aandoeningen.
• Metabole markers
  Zoals glucose, lipiden en lactaat. Voor het opsporen van diabetes, hart- en vaatziekten en stofwisselingsstoornissen.

Hematologie

Op de Hematologie van het RLD voeren we routinematige bloedcelanalyses uit. De nadruk ligt op snelle, betrouwbare diagnostiek die essentieel is voor het herkennen van afwijkingen in bloedcellen en bloedaanmaak.

We analyseren onder andere:

• Volledig bloedbeeld en differentiatie
  Analyse van erytrocyten, leukocyten en trombocyten, inclusief automatische en eventueel handmatige differentiatie.
• Reticulocyten en aanvullende basisparameters
  Ondersteuning bij diagnostiek van anemie, infecties en ontstekingsbeelden.
• Hemoglobinopathieën
  Screening en basisdiagnostiek van hemoglobinestoornissen, zoals sikkelcelziekte en thalassemieën, met opschaling naar specialistische laboratoria wanneer nodig.
• Signalering van afwijkingen
  Herkennen van mogelijke hematologische aandoeningen, met opschaling naar specialistische laboratoria bij afwijkende of complexe bevindingen.

Hemostase

Op de Hemostase van het RLD voeren we routinematige stollingsdiagnostiek uit. We ondersteunen zorgverleners bij het beoordelen van bloedings- en stollingsproblemen in de dagelijkse praktijk.

We analyseren onder andere:

• Basis stollingsonderzoek
  PT, aPTT, fibrinogeen, antitrombine, D‑dimeer en trombocytenfunctie.
• Monitoring van antistolling
  Bepalingen voor vitamine K‑antagonisten, heparine, low molecular weight heparines (LMWH) en directe orale anticoagulantia (DOAC’s), wanneer klinisch relevant.
• Screening bij bloedings- of tromboseneiging
  PFA- en ROTEM-analyses.

Als er sprake is van afwijkende of complexe bevindingen, zorgen we voor een snelle aansluiting op specialistische diagnostiek binnen het Radboudumc.

Endocrinologie

Het endocriene laboratorium van het RLD biedt alle patiëntenzorg gerelateerde biochemische diagnostiek voor diagnose en monitoring van (oncologisch-)endocriene aandoeningen.

We meten hormonen en oncologische biomarkers in bloed en in andere lichaamsvochten zoals urine en speeksel. Hiervoor maken we gebruik van geavanceerde meettechnieken zoals immunoassays en liquid chromatography-tandem mass spectrometry (LC-MS/MS). 

Specialisaties zijn de (pre)analyse van hormonen en oncologische biomarkers voor patiënten met:

• bijnieraandoeningen
• variaties in geslachtelijke ontwikkeling
• trofoblastziekten
• schildklieraandoeningen

We analyseren onder andere:

• Schildklierhormonen en biomarkers 
  TSH, FT4 en TSH-receptorantistoffen; calcitonine en thyreoglobuline.
• Bijniersteroïden in het kader van congenitale adrenale hyperplasie, hyperaldosteronisme en het syndroom van Cushing
  17-OH-progesteron, 21-deoxycortisol, androsteendion, aldosteron, cortisol en intermediairen. 
• Hormonen en biomarkers in het kader van botaandoeningen, calciumstofwisseling en groeistoornissen
  PTH, FGF23, vitamine D, groeihormoon en IGF1.
• Hypofysehormonen voor de diagnostiek en monitoring van hypofysefunctie en hypofyseadenomen
  Prolactine, ACTH, groeihormoon en copeptine.   
• Oncologische biomarkers voor de diagnostiek en monitoring van neuro-endocriene tumoren en solide maligniteiten van onder andere darm, lever, prostaat, long, pancreas, borst en gonaden
  C-peptide, insuline, CEA, AFP, NSE, CA125, CA15.3, CA19.9, PSA, CYFRA 21-1 en PIVKA-II.
• Bijniermerghormonen en metabolieten in het kader van diagnostiek van feochromocytomen en paragangliomen
  Metanefrines en catecholaminen.
• Fertiliteit, variaties in geslachtelijke ontwikkeling, ovariële en testiculaire maligniteiten en gynaecologische oncologie
  AMH, LH, FSH, hCG, inhibine B, oestrogenen en androgenen, zoals testosteron en DHT.

Transfusie­geneeskunde

De Transfusiegeneeskunde van het RLD speelt een centrale rol in het veilig en verantwoord toepassen van bloedproducten binnen de patiëntenzorg. We verrichten zowel routine als gespecialiseerd onderzoek dat nodig is om onder alle omstandigheden bloedtransfusieproducten tijdig, doelmatig en veilig beschikbaar te hebben. Naast het uitvoeren van de diagnostische testen  beheren we de bloedvoorraad (verwerking, opslag en uitgifte) in het ziekenhuis en vormen zo een cruciale schakel in de ziekenhuiszorg. We ondersteunen en adviseren zorgverleners bij complexe (diagnostische) transfusievraagstukken, zorgen voor de beschikbaarheid van (bijzondere) bloedproducten en eventuele alternatieve bloedproductkeuzes.

We analyseren onder andere:

• Bloedgroepen
  ABO/RhD-bloedgroepen, overige klinisch relevante bloedgroepantigenen.
• Bloedgroep antistoffen
  • Onderzoek naar de aanwezigheid en eventuele specificiteit van erytrocyten-alloantistoffen.
  • Onderzoek naar de aanwezigheid en eventuele specificiteit van erytrocyten-autoantistoffen bij auto-immuunhemolytische anemie.
  • Onderzoek naar de aanwezigheid en eventuele specificiteit van erytrocyten-alloantistoffen bij patiënten die behandeld worden met monoklonale antistoffen.

• Transfusiereacties
  Bij verdenking op een bloedgroepserologische oorzaak wordt aanvullend onderzoek uitgevoerd.
• Kruisproeven
  Controle op de compatibiliteit tussen geselecteerde bloedproducten en het bloed van de transfusieontvanger.

Regionaal Referentielaboratorium

Het RLD is het Regionaal Referentielaboratorium voor Transfusiegeneeskunde. Dit betekent dat wij gespecialiseerd onderzoek uitvoeren en, indien nodig, geschikte bloedproducten selecteren voor ziekenhuizen en zorginstellingen in de regio.

Met onze expertise dragen we bij aan veilige transfusies en optimale patiëntenzorg.

Hemovigilantie

Voor het RLD betekent hemovigilantie dat wij actief bijdragen aan een veilige transfusieketen: van de ontvangst en opslag van bloedproducten tot de transfusie en de follow-up van de patiënt na transfusie.

Hemovigilantie omvat het systematisch monitoren, vastleggen en analyseren van bijwerkingen, incidenten en bijna-incidenten die kunnen optreden bij het gebruik van bloedproducten. Daarnaast richt het zich op alles wat bijdraagt aan een veiliger en effectiever gebruik van bloedproducten. Waar nodig en mogelijk dragen we bij aan bijsturing van de (processen rondom) de toepassing van bloedproducten in de hele ziekenhuisketen.

Zo zorgen we ervoor dat we zo doelmatig mogelijk met bloedproducten omgaan in de zorg, dat elke transfusie zo veilig mogelijk verloopt en dat verbeterpunten snel worden gesignaleerd en opgepakt.

Het doel is helder: de transfusieketen continu verbeteren en de patiëntveiligheid verhogen.

Transfusiereacties en incidenten bij de toepassing van bloedproducten worden in Nederland centraal verzameld en beoordeeld door de stichting TRIP (Transfusie- en Transplantatiereacties in Patiënten). Deze organisatie beoordeelt en analyseert de gegevens en rapporteert trends, zodat ziekenhuizen en laboratoria hun processen kunnen aanscherpen en risico’s verder kunnen verkleinen.

Meer informatie?

Neem contact op met onze hemovigilantiemedewerker of stuur een e-mail naar mailconsulentenlaboratoriumgeneeskundetg.labgk@radboudumc.nl .

Point of Care Testing (POCT)

Het RLD ondersteunt zorgverleners met Point of Care Testing (POCT): diagnostische testen die direct op of nabij de patiënt worden uitgevoerd, bijvoorbeeld op verpleegafdelingen, de SEH, de IC, of bij patiënten thuis. POCT maakt snelle besluitvorming mogelijk, maar vraagt om strikte kwaliteitsbewaking. Het RLD zorgt ervoor dat deze testen betrouwbaar, veilig en volgens de geldende richtlijnen worden uitgevoerd.

Wat doen we binnen POCT?

• Selectie en implementatie van POCT‑apparatuur
  We adviseren zorginstellingen bij het kiezen van geschikte apparaten en testen.
• Kwaliteitsbewaking en validatie
  Het RLD controleert de prestaties van POCT‑apparatuur, voert validaties uit en bewaakt de kwaliteit via interne en externe controles.
• Training en scholing van gebruikers
  Zorgprofessionals en patiënten die POCT uitvoeren worden door ons opgeleid en gecertificeerd, zodat testen correct en veilig worden uitgevoerd.
• Beheer en monitoring
  We houden toezicht op onderhoud, kalibraties, foutmeldingen en kwaliteitsresultaten, en grijpen in wanneer dat nodig is.
• Koppeling met het laboratoriuminformatiesysteem (LIS)
  POCT‑resultaten worden veilig en volledig geïntegreerd in het patiëntendossier.

Waarom POCT via het RLD?

Door POCT centraal te coördineren, garanderen we:

• betrouwbare en reproduceerbare resultaten
• naleving van wet‑ en regelgeving (o.a. ISO‑normen)
• veilige toepassing van testen in de klinische praktijk
• snelle diagnostiek zonder concessies aan kwaliteit

POCT vormt zo een waardevolle aanvulling op de centrale laboratoriumdiagnostiek, met het RLD als kwaliteitsbewaker en kennispartner.

Meer informatie?

Neem contact op met onze POCT-coördinator of stuur een e-mail naar poct-rld.labgk@radboudumc.nl.

Trialbureau

Het Trialbureau van het RLD ondersteunt onderzoekers, afdelingen en externe partners bij het organiseren en uitvoeren van (klinische) studies waarbij laboratoriumdiagnostiek een rol speelt. Het Trialbureau is het centrale aanspreekpunt voor alle praktische, logistieke en kwaliteitsgerelateerde aspecten rondom laboratoriumonderdelen van onderzoek.

Wat doen we binnen Trials?

• Coördinatie van laboratoriumprocessen binnen studies
  Van afname tot analyse: het Trialbureau zorgt dat elke stap volgens protocol verloopt.
• Protocolbeoordeling en advies
  We denken mee over haalbaarheid, materiaalsoorten, afnamemomenten en logistiek.
• Opzetten van laboratoriumlogistiek voor studies
  We denken mee over protocollen, afnamemomenten, materiaalsoorten en transportstromen.
• Verwerking van lichaamsmateriaal volgens studieprotocollen
  Monsters worden nauwkeurig verwerkt, gelabeld en opgeslagen.
• Kwaliteitsborging en documentatie
  We zorgen voor volledige traceerbaarheid, correcte registratie en naleving van GC(L)P‑richtlijnen.
• Rapportage en datalevering
  Resultaten worden veilig en tijdig aangeleverd aan onderzoeksteams en datamanagement.

Waarom Trials via het RLD?

Door onze ervaring met zowel klinische diagnostiek als onderzoekslogistiek kunnen we:

• hoge kwaliteit garanderen
• complexe protocollen betrouwbaar uitvoeren
• flexibel meebewegen met de behoeften van onderzoekers
• bijdragen aan innovaties die direct impact hebben op de patiëntenzorg

Het RLD staat daarmee midden in de wetenschap én de klinische praktijk.

Meer informatie?

Neem contact op met onze trialcoördinator of stuur en e-mail naar trials-rld.labgk@radboudumc.nl.

Links:

• Intakeformulier Trials RLD
• Algemene voorwaarden Trials RLD
• Referentiewaarden Trials RLD
• E-Lab Radboudumc
• Accreditatieverklaring
• Clinical studies
• Integraal Kwaliteitssysteem Wetenschappelijk Onderzoek (IKS)
• Biomarkers for health(care)

Kwaliteit

Kwaliteit vormt de basis van al het werk binnen het RLD. Als regionaal laboratorium dragen we verantwoordelijkheid voor betrouwbare diagnostiek, veilige transfusiezorg en een zorgvuldige uitvoering van alle laboratoriumprocessen. Ons kwaliteitssysteem is ingericht volgens de principes van de internationale norm ISO 15189, die eisen stelt aan zowel de technische competentie als het kwaliteitsmanagement van medische laboratoria. Deze norm helpt laboratoria aantoonbaar veilig, nauwkeurig en deskundig te werken, en vormt daarmee een belangrijke pijler onder patiëntveiligheid en professionele zorgverlening.

Binnen het RLD betekent kwaliteit dat elke analyse, elke melding en elke beoordeling wordt uitgevoerd met aandacht voor nauwkeurigheid, traceerbaarheid en continue verbetering. We monitoren onze processen actief, voeren interne audits uit en werken met duidelijke protocollen die regelmatig worden herzien. Afwijkingen en incidenten worden niet alleen geregistreerd, maar ook gebruikt om patronen te herkennen en verbeteringen door te voeren. Zo blijft de kwaliteit van onze dienstverlening groeien – stap voor stap, op basis van feiten en vakmanschap.

Kwaliteit is voor ons geen eindpunt, maar een doorlopend proces. Door open te staan voor feedback, samen te werken met zorgpartners en te investeren in deskundigheid, bouwen we aan een laboratoriumomgeving waarin zorgprofessionals kunnen vertrouwen op de uitkomsten die wij leveren. We nodigen onze partners uit om samen met ons te blijven werken aan een veilige, transparante en toekomstbestendige diagnostische keten.

Meer informatie?

Neem contact op met onze kwaliteitsadviseur of stuur een mail naar documentenbeheerrld.labgk@radboudumc.nl.

Onderwijs & Opleiden

Binnen het RLD staat leren centraal. Of je nu student bent, net begint in de zorg of al jaren ervaring hebt: wij bieden ruimte om je te ontwikkelen, je kennis te verdiepen en je werk te optimaliseren. We dragen actief bij aan onderwijs, stages, opleidingen, interne scholing en pre‑analytische trainingen. Zo investeren we in de professionals van vandaag én morgen.

• Onderwijs

  Het RLD levert een belangrijke bijdrage aan het onderwijs binnen de opleidingen Geneeskunde en Biomedische Wetenschappen van de Radboud Universiteit. We verzorgen zowel hoofdvakken als keuzevakken (minoren), waarbij de nadruk ligt op laboratorium gerelateerde kennis en vaardigheden.

  Onze onderwijsactiviteiten omvatten onder andere:

  • biochemie en laboratoriumdiagnostiek
  • pre‑analyse en kwaliteitsbewaking
  • resultaatinterpretatie
  • zinvol aanvragen van laboratoriumonderzoek
  • achtergrond, uitvoering en toekomst van laboratoriumtechnieken

  We maken gebruik van diverse onderwijsvormen, zoals interactieve hoorcolleges, werkgroepen, responsiecolleges, practica en toetsen. Voorbeelden van modules waaraan we bijdragen zijn het Centraal Klinisch Onderwijs (CKO), ter voorbereiding op de coschappen, en minoren zoals Clinical Nephrology, From Target to Therapy en Hemostasis: A Delicate Balance.

• Stages

  Het RLD is een geaccrediteerde stageafdeling van het Radboudumc en biedt jaarlijks ruimte aan ongeveer vier stagiairs van diverse MLO‑opleidingen (biologisch medisch analist). De stage bestaat uit een patiëntenzorgfase en/of een stageopdracht. Stagiairs worden begeleid door een dedicated team van stagebuddies en doorlopen onze eigen Level Up-procedure, waardoor zij bij goed functioneren en beschikbare formatieruimte snel kunnen instromen als collega‑analist.

  Daarnaast bieden we stages op hlo‑ en wo‑niveau, gericht op innovatie‑ of onderzoeksopdrachten. Hiermee dragen we bij aan het opleiden van hoger opgeleide analisten en onderzoekers én aan de continue verbetering van laboratoriumdiagnostiek.

• Opleidingen

  De staf van het RLD biedt een breed scala aan opleidingsmogelijkheden voor klinisch chemici. De algemene opleiding tot klinisch chemicus kan in het Radboudumc worden gevolgd, in samenwerking met andere opleidingshuizen. Voor de wetenschappelijke verdieping en profileringsfase worden actuele opdrachten aangeboden die bijdragen aan verbetering van de diagnostiek.

  Binnen het RLD zijn meerdere erkende opleiders actief:

  • algemeen opleider
  • plaatsvervangend opleider
  • opleider Hematologie
  • opleider Endocrinologie

  Dit betekent dat zowel arts‑assistenten in opleiding als reeds geregistreerde klinisch chemici zich binnen het Radboudumc verder kunnen specialiseren.

• Interne scholingen

  Binnen het RLD bestaat een actief scholingsbeleid. Medewerkers worden regelmatig intern geschoold en er zijn mogelijkheden voor externe scholing. Daarnaast verzorgen wij structurele scholing voor afdelingen zoals Interne Geneeskunde, Intensive Care en Hematologie.

  Op het gebied van pre‑analyse en Point of Care Testing (POCT) bieden we scholingen op maat, afgestemd op de specifieke behoeften van de doelgroep. De staf van het RLD verzorgt bovendien (inter)nationale scholingen tijdens nascholingsdagen, symposia en congressen.

• Pre-analyse scholing

  Van bloedafname tot resultaat

  Elke laboratoriumtest begint met een correcte aanvraag, gevolgd door de juiste monsterafname en veilig transport naar het laboratorium. In dit proces zijn veel schakels betrokken en op elk punt kan de kwaliteit van het eindresultaat worden beïnvloed.

  Het RLD ondersteunt dit proces door:

  • ziekenhuisbrede procedures voor bloedafname en monsterverwerking
  • nascholing en klinische lessen op maat
  • rondleidingen op het RLD
  • de ontwikkeling van de Learning Space Preanalyse (in ontwikkeling)

  Zo zorgen we ervoor dat de pre‑analytische fase optimaal verloopt en dat laboratoriumresultaten betrouwbaar en reproduceerbaar zijn.

  Meer informatie?

  Neem contact op met onze opleidingscoördinator of stuur en e-mail naar scholing-rld.labgk@radboudumc.nl.